Vos

© copyright Cees de Vos, Digitale bewerking; Henk Kersten/Stichting Noviomagus.nl

Het Goffertpark

"De Loop der Geschiedenis” 

Klik hier als u een reactie wilt geven op deze pagina of die van anderen wilt lezen.

Kaart van Nijmegen uit 1843.

Al in de Romeinse annalen duikt het reusachtige woud op onder de naam van Sacrum Nemus, het Germaanse Heilige Woud. Toen de Batavieren onder Julius Civilis in opstand kwamen tegen de Romeinen hielden ze tussen de oude eiken en beuken hun traditionele krijgsraad. In dit zelfde woud is duizend jaar later de Byzantijnse prinses Theophanu, van Keulen op weg naar de Nijmeegse palts (keizerlijke burcht), bevallen van een zoon, de latere Duitse keizer Otto III. In die tijd was het Rijkswoud bezit van de Duitse keizers, wat nog uit de naam is af te leiden. In de navolgende eeuwen is de status en omvang van het woud geleidelijk afgenomen. Van kroondomein werd het een twistappel tussen de graven van Gelre en de hertogen van Kleef. De omvang werd door stelmatige ontginningen gereduceerd tot het Nederrijkswoud en het Reichswald zoals we dat nu kennen. Vergeet niet dat de laatste wolf in het Reichswald pas in 1871 is dood geschoten.

Ook vanuit “de Goffert” begon een systematische ontbossing. Wat overbleef was schrale heidegrond. Op de oude kaarten wordt daarom niet langer gesproken van Rijkswoud, maar zien we de naam Hatertse Heide verschijnen, zoals hierboven te zien is op een kaart uit 1843. Op deze kaart zijn de St. Annastraat, Haterseweg, Vossenlaan, Groenestraat, en Wezenlaan al terug te vinden als oude bos- of veldwegen. Uit het kaarsrechte verloop is af te leiden dat deze wegen hun oorsprong hebben in de ontginning. Later zijn ze als lanen opgenomen in de talrijke landgoederen die op deze plek te vinden waren.

Op de kaart is ook te zien dat Nijmegen nog opgesloten ligt tussen de stadswallen en fortificaties als bij ‘De Schans’ en ‘Fort Kraayenhoff’. Nijmegen telde in deze dagen 23.000 inwoners die waren samengepakt op een oppervlakte van minder dan één vierkante kilometer. Pas in 1874 krijgt de stad toestemming van de Nederlandse Regering om de wallen te slechten en uit te breiden. In 1900 was het inwoner aantal verdubbeld en de bebouwde oppervlakte verdriedubbeld. In 1943 werd de 100.000ste inwoner verwelkomd. 

De bouwactiviteiten beperkten zich eerst tot de singels en rond het centrum. Pas in de loop van de 20ste eeuw kruipt de stadsbebouwing langzaam verder. Aan de rand van de stadsplattegronden van de gemeente Nijmegen is deze ontwikkeling op de voet te volgen met tussenstappen van 10 jaar. In de bijlage zijn voor de liefhebbers een aantal plattegronden opgenomen. (www.noviomagus.nl) 
De ontwikkeling van de wijk begint vanuit het buurschap St. Anna, dat zoals de naam al aangeeft aan de St. Annastraat lag, ter hoogte van het kruispunt met de Groenestraat en de splitsing met de Hatertseweg. Op de kaart van 1915 zien we voorzichtig de eerste huizen verschijnen tussen de St. Annastraat, de Hatertseweg en aan de Groenestraat. In 1925 breiden de huizenrijen aan de Groenestraat, Hazenkampseweg, Hatertseweg en Vossenlaan zich gestaag uit en zien we ook de eerste huizen aan de Wezenlaan ten noorden van het kruispunt met de Hazenkampseweg. De meest opvallende verandering is echter de bouw van het kloostercomplex bij de Groenestraatskerk en de aanleg van het Willemskwartier in 1922. Van het latere Goffertpark is nog niets te bespeuren!

Daarvoor moeten we naar de platte grond van 1935. Ineens heeft het dambordpatroon van bos- en veldpaden van de oude landgoederen plaatsgemaakt voor de quasi-romantische slingerpaden van een Engels landschapspark: ‘De Goffert’.

Nijmegen 1915 

Nijmegen 1925 

Nijmegen 1935

Nijmegen 1945

Nijmegen 1955

Nijmegen 1965

Bovenstaande info. komt uit: “Historie Wezenlaan en Goffert
Opgetekend door:
Hr. Cor van Halen
Hr. Harrie van der wielen
Resp. Wezenlaan 221 en 223
Nijmegen

Luchtfoto Goffertpark 2008.

Indeling Stadspark De Goffert.

Het Goffertpark in Nijmegen. 

“Beelden uit een ver verleden welke in het heden verhaal doen.” 

Geboren als het vierde vosje in ‘Het Vossennest’ aan de Bilderdijkstraat verhuisde baby Ceesje in het voorjaar van 1935 naar een der randwegen de Hatertscheveldweg nr.504 (nu Muntweg..) van het toekomstige ‘Goffertpark’ ten zuidwesten van de Keizer Karelstad Nijmegen. 

De jaren ’30 zijn in Nederland (ook elders…) bekend als de ‘crisisjaren’, armoede was troef, werk was er niet of nauwelijks en om mensen toch een bescheiden inkomen te geven creëerde men zgn. “Werkverschaffingsprojecten”. In het jaar 1934 steeg in Nederland de werkloosheid tot bijna 30 %.

In 1932 vroeg de Burgervader van Nijmegen Joseph Steinweg aan de toenmalige minister van Sociale Zaken Jan Rudolph Slotemaker de Bruďne financiële steun om aan de rand van de stad een park als ‘werkverschaffingsproject’ aan te leggen. In 1934 ging men akkoord met het ontwerp ‘Parkplan’ van de heren J.H. Schmidt en D. Monshouwer. In 1935 startte men met de aanleg. Twee doorgangswegen in het park zijn vernoemd naar de heren Steinweg en Slotenmaker de Bruďne; resp. de Steinweglaan en Slotenmaker de Bruďneweg.

Omdat dit een mogelijkheid tot ‘betaalde arbeid’ was mochten er geen machines worden gebruikt, alles diende met handwerk te geschieden. Met de schop, houten kruiwagen, lorries, bloed, zweet en tranen werd in vier jaar een prachtig stuk natuur aangelegd voor de inwoners van de oudste stad van Nederland. 

Op een groot aantal plaatsen in Nederland bedacht men zulk overheidsprojecten o.a.: Het Zuiderpark in Den Haag, Kanalisatie van de Maas, Het Twente Kanaal, Het Kralingse Bos in Rotterdam, Stadspark Sittard, Openluchttheater in Ede, Openluchttheater in Soest en in 1939 het kamp “Westerbork” bij Hooghalen in Drenthe voor de in doodsnoodverkerende Joden uit Duitsland (in de Tweede Wereldoorlog diende Kamp Westerbork als doorgangskamp voor de Nederlandse Joden….!) dit alles t.b.v. werkgelegenheid voor werkloze kostwinners van vaak grote gezinnen met gemiddeld 5 á 6 kinderen of meer. 

Foto: Monument in Westerbork

In de werkverschaffing kregen de werklozen geen echte baan aangeboden, maar werden door de overheid verplicht om in grote werkploegen ongeschoold werk uit te voeren. De werkverschaffing was niet onomstreden: in socialistische kringen werd dit als een vorm van uitbuiting beschouwd. Het werk was zwaar, de omstandigheden erbarmelijk, en het loon was maar net genoeg om met een gezin rond te komen. In 1939 verdiende iemand in de werkverschaffing tussen de F14.50 tot F19.- per week. Opzettelijk stuurde de regering de werklozen naar grote projecten ver weg, zodat de meeste daar wel moesten overnachten. Alleen zaterdagavond en zondag konden zij thuis zijn. In 1936 stelde minister Marcus Slingenberg een roulerings-systeem in, waarbij werklozen afwisselend steun kregen en in de werkverschaffing konden werken. 

Ook het ‘Goffertpark’ was zo een project. Het kreeg een oppervlakte van 65 ha en kwam gereed in 1939, één jaar voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De officiële opening vond plaats op zaterdag 08 juli 1939 in het ‘Goffertstadion’ door H.K.H. Prins Bernhard. 

In 1952 werd het Goffertpark uitgebreid met Het Goffertbad. (3.5 ha). Ook werd het stuk grond ‘Heydepark’ met een oppervlakte van 15 ha - waaronder het landhuis Heydepark uit 1845 - aan het park toegevoegd. Het landhuis staat vermeld op de gemeentelijke monumentenlijst. Er zijn ter plekke opgravingen gedaan, men vond er urnen uit de Romeinse tijd. 
In onze kindertijd mochten we in de omgeving van het landhuis tamme kastanjes rapen.

Landhuis ‘Heydepark’

De "heerenbehuizing" op het eind van de Heideparkseweg werd omstreeks 1845 gebouwd in opdracht van P.M.E. Gevers-Deynoot, wethouder in den Haag. 
Hij gaf zijn zomerverblijf de toepasselijke naam "Heydepark". De omgeving was in die dagen nog een wildernis van hei, woeste grond en hier en daar wat akkers en dennenbos. Voor Gevers-Deynoot de perfecte ambiance, want hij schilderde graag landschappen. De boerenhoeve die er al stond, verpachtte hij.

Het landhuis "Heydepark" werd als dubbel woonhuis gebouwd. Het achterhuis deed dienst als woonruimte voor het personeel dat Gevers-Deynoot zomers uit den Haag meebracht. Het eigenlijke herenhuis ligt vooraan en heeft een pronk-voorgevel. Het lijkt of de verdieping over de volle breedte van het pand loopt maar achter de gevel verbergt zich een alledaags schuin dak. "Heydepark" werd na de dood van Gevers-Deynoot in 1860 eigendom van de zeepfabrikant Theodoor Dobbelmann. 
Dit landgoed was het eerste uit een hele reeks. In 1878 volgde de Winckelsteegh en één jaar later De Hulsen, waarmee deze fabrikant een van de grootste bezitters van landgoederen in het Rijk van Nijmegen werd.

"Heydepark" heeft zeldzaamheidswaarde gekregen doordat de jeugdige Nijmeegse cineast Joris Ivens (1898-1989) op dertien jarige leeftijd in 1912 het landgoed als decor gebruikte voor zijn eerste film "De Wigwam". Vader C.A.P. Ivens was goed bevrind met de Dobbelmanns, vandaar. "De broeders van Maastricht" kochten in 1919 het buitengoed en nadat hun broederhuis St Joseph aan het Kelfensbosch in 1944 kapotgeschoten was verbleven zij enige tijd op het "Heydepark". Het landgoed is inmiddels eigendom van de gemeente Nijmegen, het werd na de tweede wereldoorlog toegevoegd aan het in 1939 geopende stadpark De Goffert (
Overgenomen uit "Heydepark - Nijmegen")

Binnen deze uitbreiding van het Goffertpark bevind zich het Goffertbos en het Speelveldje.

In de nabijheid van het landhuis ligt het “Militaire Ereveld Jonkerbos” waar gesneuvelden militairen uit de Tweede Wereldoorlog hun laatste rustplaats hebben. 

Militaire Ereveld Jonkerbos

* Het Goffertpark heeft een oppervlakte van circa 83 hectare. 

Affiche bij opening op 08 juli 1939     -     Eerste festiviteiten in Goffertpark     -     Openings-speldje in 1939

Goffertpark na de opening in 1939 - 1
Rosarium met vijver, Zandbak (is witte vlek…!), Schuilkoepel, Vogelvijver met de twee blokhutten, Halve Maan, Bruggetje met de vijver en het Openluchttheater. Linksboven het Stadion met Theehuisje, ervoor loopt horizontaal de Steinweglaan. Verder de twee oorspronkelijke Pijnboombossen op de Grote Speelweide. 
Voorgrond is de Slotemaker de Bruďneweg, eindigend in een V-vorm, komt uit op de Muntweg.
De zijweg naar links is de Goffertweg. Op het grasveld linksonder werd in 1952 het Goffertbad gebouwd.

Het Stadion na de opening in 1939 - 2
Links de tweede Schuilkoepel. Rechtsonder het ”Theehuisje” met de stoeltjes en tafeltjes. 
De zwarte vlek, direct onder het Theehuisje, is het Parkwachterhuisje

Aanleg van het Goffertstadion in de jaren 1935 - 1939 in bloed, zweet en tranen.

Op bovenstaande luchtfoto uit 1939 is de Hazenkampseweg duidelijk zichtbaar, lopend van links naar rechts. Rechts boven de verdwenen schuilkoepel..! De Speeltuin en Spartelvijver met huisje langs de Goffertweg….? Wat is de grote driehoekige witte vlek langs de Slotemaker de Bruďneweg ..? 

Goffertboerderij na de opening in 1939. 

(toegevoegde foto 06-07-08) Opname tijdens de opening in 1939 van de Goffert. Aankomst van Prins Bernhard bij het Stadion. Met de ketting om zien we burgemeester Steinweg.

 

(rectificatie 06-07-08) "Mogelijk zijn deze opnamen gemaakt tijdens een der vlaggenparade's voorafgaand aan de Vierdaagse...."  De burgemeester is volgens de heer Ton Leenders in zijn reactie nr. 4 op het Goffertparkverhaal de heer Hustinx. Dat lijkt mij zo te zien nu ook.

Ingeval de aanleg van Het Goffertpark een aanvang nam in het jaar 1935 en voltooid in 1939 heb ik van de bouw geen noemenswaardige herinneringen. Was ik te jong voor. Het park was ons overbuur: vanuit de tussenwoning (een blok van vier) was het de toen “Hatertscheveldwegweg” recht oversteken om er via het ‘Konijnenpad’ zo in te lopen. We waren bevoorrecht om dit prachtig stukje natuur van zeer nabij te beleven. Helaas heeft dit zelfde Konijnenpad binnen ons gezin eind jaren ’40 ook verdriet gebracht middels een zeer pijnlijke gebeurtenis. 

Foto: Onze tussenwoning met nr. 504 met wit ’puntdakkapel’. Foto 2008.

Op 20 juni 2001 bracht ik weer eens een bezoekje aan de hoog bejaarde bovenmeester W.A. van Steen aan de van Spaenstraat nr.1 in Nijmegen. Tijdens dit bezoek kwam ook het Goffertpark ter sprake. Meester van Steen, trouwe supporter van de voetbalclub N.E.C, sprak met tranen in zijn oude ogen zijn zorg uit over de toekomst van het eens zo prachtig aangelegde park. “De vernielingen die er vandaag de dag plaats hebben zijn ten hemelschreiend en de gemeente laat dit wegkijkend zo maar gebeuren”, aldus meester van Steen (89) in het jaar 2001. Na afscheid te hebben genomen van mijn dierbare bovenmeester van de Sint Jansschool kwam ik op het idee om na ruim veertig jaar zelf poolshoogte te nemen hoe de vlag er bij hing in het park waar ik mijn kinderjaren beleefde.

Ik parkeerde mijn auto bij de ‘Goffertboerderij’. In het jaar 1668 werd de oorspronkelijke boerenhoeve voor het eerst genoemd met als bewoner de wat grof gebouwde Jan Derkse, met als nickname ‘Den Goffert’. Door de aanleg van het park moest de hoeve verdwijnen. Ervoor in de plaats kwam de ‘Goffertboerderij’ gelegen aan de Goffertweg. Het is daar gezellig, men kan er party’s en feestjes houden en heerlijk eten!  Tennissen kan men er ook: naast de boerderij liggen een aantal Gravelltennisbanen. Aan de kinderen is ook gedacht: Vanaf de Goffertboerderij vertrekt ‘n boemeltreintje voor rondjes om de Kinderboerderij.

* Het park erfde door de loop der geschiedenis de naam ‘Goffertpark’. 

Goffertboerderij na de opening in 1939  -  Boerenhoeve van Jan Derkse in 1934, Het jaar mijner geboorte…. 

Ik startte mijn wandeling door het park bij het Het Rosarium. Men kan het Rosarium vanuit twee zijden binnen gaan. Ik koos voor de ingang - omhangen met een blauweregen wingerd (Wisteria) - vanaf de ‘Grote Speelweide’. Het Rosarium is in drie niveaus opgebouwd. Gedurende mijn wandeling door het Rosarium met zijn trapjes, bankjes, verscholen zithoekjes, grindwandelpaadjes, diverse bloem en rozen perken en de geďntegreerde grote vijver met goudvisjes en waterlelies, kwam een herinnering bij me boven….

Ingang Rosarium vanaf de Grote Speelweide. 

In mijn adolescenten periode kwam ik als eerste in ons grote gezin in conflict met de Katholieke Kerk: meneer pastoor/kapelaan, de Biecht (verlossing der zonden), ter Communie gaan en verdere handelingen als belijdend katholiek zeiden mij weinig tot niets meer, ik werd een afvallige. Het begon goed: Als baby gedoopt, als zesjarige de Eerste Heilige Communie (toetreding tot Eucharistie = symbolisch Avondmaal), als twaalf jarige de plechtige Communie (hernieuwde Doopbelofte), was koorknaap en misdienaar, deed drie dagen ‘Retraîte’ (bezinnen op eigen geestelijk leven) binnen een klooster in Venlo en bezocht elke zondagmorgen de H. Mis. 
Ook de vele bijbelverhalen boeide mij zeer zoals: De geboorte van Jezus van Nazareth in de stad Bethlehem. Jozef, zoon van Jacob, welke door zijn jaloerse oudere broers werd verraden en na als slaaf verkocht te zijn hij uiteindelijk onderkoning van Egypte werd. De bruiloft van Kana in Galilea, waar Jezus zijn eerste wonder verrichtte door water in wijn te doen veranderen. 

Een herijking volgde na mijn achttiende jaar. De handelingen aan de offertafel vóór in de kerk tijdens het opdragen van de H. Mis zag ik op den duur als een toneelstukje voor één Heer en een tweetal misdienaars en bij de Hoogmis met drie Heren - omhangen met goudbrokaat kazuifels - met meerdere misdienaars. Ik begon het ‘verplichte kerkbezoek’ op zondag te mijden en een beetje tegen mijn geweten in, met spijbelen….! 
Op afgemeten tijd vertrok ik vanuit ons huis op weg naar de kerk. De dag ervoor sprak ik met een vriendje af dat ik hem zou ontmoeten in het Rosarium. Om de tijdsduur ( ruim een uur…) van de H. Mis te overbruggen maakten we een wandeling door het park. Wanneer de zware kerkklok ( in ’40-’45 gestolen door de moffen..!) uit de toren van onze parochiekerk van de H. Antonius van Padua in de verte de aankondiging deed voor de volgende mis keerde deze jongen met een uitgestreken smoel huiswaarts. Een enkele keer liep ik tegen de lamp: lieve mam vroeg mij wie er gepreekt had en waarover dan wel? Op den duur gaven mijn ouders zich gewonnen, Ceesje was toch niet meer te redden. 

Kerk van H. Antonius van Padua. 1909 -1910 is Rijksmonument

* Ik geloof in het bewust aanwezig zijn op dee’z Aard, niet in een of ander hiernamaals of zo iets. 
Mijn motto: “Je krijgt de kans het hier voor je omgeving en jezelf te maken, aan het einde der eigen tijden houdt het op en verdwijn je in een herinnering, voor zo lang die duurt….?” 


Tijdens mijn wandeling door het park op 11 april 2008 sprak ik in het Rosarium een ambtenaar van de gemeente Nijmegen. Op mijn vraag aan de goeie man of dat er vandaag de dag ook parkwachters zijn die de ronde doen in het park, antwoordde de ambtenaar breed lachend: "Een parkwachter...?, laat me niet lachen, als die er zou zijn en de euvele moed had iets te berde te brengen loopt hij grote kans dat ze de hem ter plekke overhoop steken!" En dan te weten dat wij in de jaren '50 de kans liepen een bekeuring op te lopen als je maar even het gras betrad. De man merkte ook nog op: "Als ik vandaag dáár, in dat perkje, nieuwe rozenstruiken plant, zijn deze over twee dagen verdwenen!" 

Het Rosarium is een uitgelezen romantisch plekje waar je gezeten op een der bankjes tussen de rozenperken je geliefde de eerste en mogelijk volgende kusjes geeft. Menige huwelijksaanzoek moet er gedaan zijn in de loop der tijd en duizenden bruidsfoto’s gemaakt. Uit de rosariumvijver snaaiden wij kwajongens ‘handmatig’ kleine goudvisjes, om ze vervolgens zwemmend in een door handen gevormd kommetje gevuld met water in een ren naar een nabij wonend vriendje te brengen om de beestjes daar in eigen vijver te water te laten. Oh…., wat een schandalige daad, gelijk een diefachtige ekster! Het Rosarium oogt als uit mijn jeugd, weinig tot niets veranderd, zelfs de De bronzen kammende baadster aan de rand van de vijver staat er nog. En dat in deze tijd…! 

Bronzen kammende baadster bij de Rosariumvijver. Onder de bomen de schuilkoepel. Foto 2008. 

De baadster    -    De baadster . Foto 2008.

Terrassen bij het Rosarium met uitkijk op de Grote Speelweide. 
Uiterst rechts, in de verte, net zichtbaar achter het boompje, de verdwenen ‘tweede schuilkoepel’ bij het stadion.

Passanten wandelend in het Rosarium met zicht op de Schuilkoepel met rieten dak…! 
Op de achtergrond de huizen aan de Hatertscheveldweg. Helemaal links, achter rij lindebomen, ons huis….!

Rosariumvijver. 
Vanaf deze kant snaaide wij kwajongens ‘handmatig’ de goudvisjes uit de vijver…!
De Schuilkoepel is net zichtbaar tussen de twee middenbomen. 

Doorkijkje in het Rosarium vanuit de Grote Speelweide. In de verte de Schuilkoepel - De terrassen in Rosarium 2008



Doorkijkje in Rosarium richting Grote Speelweide 2008 - Rosarium gezien van uit de Grote Speelweide 2008.

De Schuilkoepel, hier ontdaan van het rieten dak…! 
Rechts, bij de witte paal, de tweede ingang naar het Rosarium.

Na het verlaten van het Rosarium begaf ik me naar het volgende helaas wat verwaarloosde bouwwerk De Schuilkoepel. Op veel plaatsen kun je dwars door het dak de hemel zien. In betere tijden was het bedekt met riet. Ik stel voor het dak snel van een “degelijke dakbedekking” te voorzien. De Schuilkoepel heeft een diameter van ± 9 meter. Bij de bouw eind jaren ’30 van het Goffertpark was er een tweede, deze stond in de buurt van het stadion. Is in de loop der tijd gesloopt. Op die plaats ligt nu een rotonde.

In mijn kinderjaren was het onder en bij de schuilkoepel heel spannend, we speelden er krijgertje en verstoppertje. Na de wandeling door het park kon je, gezeten op de volledig in het rond geplaatste bankjes, je meegenomen broodjes oppeuzelen en met ‘Exota’ gazeuse limonade je dorst lessen. In het midden bevond zich een ronde granieten zuil met daar omheen een evenzo granieten water-opvangbak met centrale afvoer. Aan de zuil - ook in het rond - een zestal drukkraantjes. Voor zover ik me kan herinneren was het water uit de kraantjes niet drinkbaar, diende enkel voor handenwassen of verkoeling na de wandeling. 

Schuilkoepel. Foto 2008

Rosarium, gezien vanuit de Schuilkoepel. Foto 2008    -    Exota limonade

De verdwenen Schuilkoepel bij het Stadion met rieten dak…! 
Links de stadion-toren en rechts ervan de ‘achteringang’ van het stadion.

Wandelend via een lieflijk verhard paadje kwam ik bij de Vogelvijver en Voličregalerij. Daar is me toch het nodige verdwenen, is voor mij een onbekend gebied geworden, kaalslag heeft er plaats gehad. Door vandalisme, dierenmishandeling en brandstichting moest alles worden gesloopt, het enige wat rest is een 8-vormige plas water omlijst door een randje gras. Een voordeel voor de gemeente: het vraagt nu weinig onderhoud. Alles ziet er schoon en goed bijgehouden uit. 

Foto: Vogelvijver, gezien vanuit de Bijenstal. Foto 2008.
Rechts de huizen aan de Muntweg ( Kopkant 1 )
Aan deze zijde liep je langs de Voličregalerij. 

Het geheel bestond uit drie gaasomheiningen: 
Een deel voor damherten. 
Een deel voor kraanvogels, pauwen en eenden. 
Een speciaal deel, de “Voličregalerij”, voor kippen, fazanten en duiven.

In mijn vroege kinderjaren was het misschien wel ‘t mooiste stukje Goffert, wat hebben we daar met rode oortjes veel beleefd en als kind de natuur ontmoet. Het was er aangenaam verpozen. Rustend op een houten bankje binnen een besloten van ruwe kiezelkeien gemaakt ‘zithoekje’ kon je mijmerend je gedachte de vrije loop geven. Ook zeer geliefd bij vrijende paartjes. In de vijver zwommen eendjes in vele variëteiten. Ik zie mij als peuter aan de hand van lieve mam tussen de spijlen van het gemeden hekwerk de eendjes “kwakkwakkwak” voeren. “Mama…, gaan we de eendjes nog voeren…?, ja Ceesje, we gaan zo…!” De voor een kind indrukwekkende kraanvogels op lange steltpoten zien voortstappen daarbij klepperend naar elkaar tijdens de bruidsdans. 
De pauwen, waarvan de haan zich mooi maakte voor zijn vrouwtje door zijn vleugels in rust plots om te toveren tot een regenboog aan kleuren daarbij een schreeuw gevend ten teken van “kijk-mij-nu-eens-mooi-wezen..!” 
De damherten die je stukjes brood of een worteltje door het gaas mocht aanreiken. Het kijken in het voorjaar naar een legioen aan kikkervisjes (‘dikkupkes’ voor ons…) met hun parmantige dwarrelstaartjes aan de rand van de vijver. Gezien ons huis een kleine 150 meter van deze vijver verwijderd was hoorde je in de zomeravond zacht kikkergekwaak. De twee ruwhouten blokhutten aan de kopkanten van vijver deden dienst al verblijfplaats voor resp. het pluimvee en de damherten. Gekoppeld aan één der blokhutten ‘n aantal besloten voličres waarin diverse soorten kipjes en fazanten scharrelde en duifjes in het rond vlogen. Dit hele stukje natuur in de creatie van een ‘minidierentuintje’ is verdwenen. Het schiep vreugde en gezonde spanning in onze kinderziel. 
Zo jammer dat dit alles er niet meer is.

Belendend aan de Vogelvijver de overdekte Bijenstal waar men uitleg kan krijgen van het bijenleven. Ik had daar mijn eerste ‘date’ en foto’s uitgewisseld. Het is niks geworden en de kiekjes gingen verloren. Best mooie plaatjes!

Vogelvijver met Voličregalerij uit mijn kinderjaren. (Kopkant 2) 
Schoorsteenpijp is van de fabriek A.S.W 
De Voličregalerij is gekoppeld aan de achterzijde van linker blokhut.
Linksvoor het van kiezelkeien gemaakte ‘zithoekje’ aan het water. 

Vogelvijver met Voličregalerij uit mijn kinderjaren. (Kopkant 2) 
Rechts, aan het eind van ’t hekwerk het tweede ‘zithoekje’ aan het water.
In het voorste deel liepen de damherten, in het achterste de kraanvogels en pauwen.
De eendjes zwommen in beide vijvers, konden in midden onder het gaas door zwemmen.
Links de huizen aan de Hatertscheveldweg.

Vogelvijver in de winter. (Kopkant 2) 

Vogelvijver, gezien vanuit het pad naar het Halve Maantje. ( Kopkant 2 ) Foto 2008. 

Op korte afstand van het eens zo pittoresk minidierentuintje bracht mijn wandeltocht mij bij het verhoogd gelegen zgn. Halve Maantje, een soort uitkijkpost in de vorm van een halve maan. Daar ben ik me de pestpleuris geschrokken, wat een puinhoop, wat een vernieling: dit idyllische plekje van het Goffertpark dat uitzicht biedt over bijna het gehele park is niet meer, vernielzucht heeft daar op een verschrikkelijke wijze toegeslagen. Van de eens zo prachtige gemetselde Bank met daarop het wapen van Nijmegen restte slechts een berg puin en de bronzen kompastafel op standaard met de verwijzing naar de diverse onderdelen van het park is onherstelbaar beschadigd.

De eerste Bank met de nog bronzen kompastafel. Zo mooi….! Op de Halve Maan. 
Aangeboden in 1953 door de “Verfraaiingsvereniging Nijmegen”. Bouwer: S. Loogman


De eerste Bank met de nog bronzen kompastafel.

* Op 11 april 2008 zag ik tot mijn genoegen dat de Bank is herbouwd, wel moest ik constateren dat er alweer een fikkie gestookt is op de zitting van de bank en de nu stalen kompastafel staat er verwrongen bij. Wordt mogelijk nog hersteld…? 

 

 

 

De eerste Bronzen, mooie Kompastafel op de Halve Maan. 

Achterkant van de herstelde Bank op de Halve Maan. Foto 2008.

De herstelde Bank op de Halve Maan met de stalen Kompastafel. Foto 2008. 
Links, het “puntdakkapel’ van huize nr. 504 aan de Muntweg net zichtbaar….
De stalen kompastafel is duidelijk moedwillig krom getrapt. Zinloos dacht ik zo…?

Men zegt wel: ”De jeugd van tegenwoordig is niet te stuiten.” Wat waren wij in vergelijking met heden toch braaf en gehoorzaam. Het enige dat je uithaalde:’Pietje Bel en Dik Trom streken’ en met een katapult steentjes op stalen aanwijsborden schieten, dat gaf een spannende harde echotik. 
In de klas van de Sint Jansschool bij bovenmeester W.A. van Steen was het rechtop zitten in ‘t tweezits houten bankje met opklapbaar werkblad waar je met je vingertjes nog wel eens tussen kwam…au…!, en vooral goed luisteren naar de meester. Na schooltijd direct naar huis…!

Klassenfoto met meester W. A. van Steen. (1947) 
- Ceesje (12), helemaal vooraan met zijn handjes op elkaar.
- Gestoken in een door mam op haar ‘Singer’ trapnaaimachine vermaakt Engels uniform.
- Apetrots voelde ik mij erin…!

Uitzicht op vanaf de bank bij Halve Maan op Grote Speelweide 
Het oorspronkelijke Pijnboombos links had een waterkraantje. 

Uitzicht vanaf Halve Maan op de Grote Speelweide 2008 - Grote speelweide geflankeerd door de twee Pijnboombossen.

Ben mijn wandeling na het bezoek aan de Halve Maan vervolgd via De Dijk. Door ons “Dun Diek” genoemd. Het was daar een unieke gelegenheid tot sleetje rijden. Je startte vanaf de top bij het halve maantje, snel links de bocht door, in een reuze vaart naar beneden, het Bruggetje nemen om bij het laatste ‘stukjeomhoog’ te eindigen, al met al een afstand van zeker een dikke 60 meter. Wat hebben we dat in de jaren ’40 en ’50, toen de winter nog echt ‘winters’ was, veel gedaan. Een waar feest was het. Door de klimaatverandering zal dit niet veel meer voorkomen. Helaas….

De Dijk met ’de bocht’ helemaal bovenaan. Op de voorgrond ‘Het Bruggetje’.

Het Bruggetje. Gezien vanaf het Konijnen pad.
Links boven is tussen de struiken een gedeelte van de zandbak te zien…..!
In de verte de kerktoren van kerk van de H. Antonius van Padua.

Het Bruggetje, nog zo’n prachtig aangelegd stukje natuur in de Goffert. Het beeld van het geheel ligt er redelijk bij. Het water in de Z-vormige vijver is wat vervuild (een gedeelte staat droog…!), zwerfvuil wordt zo te zien over de reling van het bruggetje gekieperd. Jammer toch, en waarom…? 
In de winter als de vijver bevroren was, mocht er geschaatst worden, je diende wel uit te kijken wanneer je onder het bruggetje door kroop/gleed, menig kereltje heeft daar zijn kupke gestoten. De vloer van het bruggetje is gemaakt van ruwbalken met tussen de balken ruime kieren. Als opgroeiend kereltje ving ik samen met mijn broertjes tussen de kieren salamanders en stekelbaarsjes uit de vijver: met een dun regenwurmke aan een touwtje trachtten we de beestjes in de diepte te verlokken tot bijten. Was wel verboden …! Je diende met een oog de omgeving in de gaten te houden voor de komst van de door de gemeente aangestelde ‘geüniformeerde parkwachters’. Een viertal van deze heren deed per fiets met regelmaat de ronde door het park. Gezien de vernielingen her en der hebben deze heren - als ze er nu al zijn…? - oogkleppen op en doen ook aan ‘wegkijken’ zoals vandaag de dag scheer en inslag is. Mogelijk is het hier een geldkwestie…? 
O ja, voor ik het vergeet: door het hele park staan bankjes in velerlei soorten waar men even een rustpauze kan inlassen tijdens de wandeling door het (nog….!) prachtige Goffertpark. 

Bruggetje vanaf ‘de Dijk’. Foto 2008. 
Achter de bomen schemert het Openluchttheater.

Bruggetje in de winter. Gezien vanaf Konijnenpad - Bruggetje met de Pijnbomenbossen. Gezien vanaf Konijnenpad.

Het Bruggetje in goede doen. Met waterlelies.

Aanleg van het Bruggetje jaren ’35 - ’39 - Gezien vanaf Konijnenpad
Rechts, in de verte, de kerktoren van de H. Antonius van Padua. 
Links de schoorsteen van de A.S.W fabriek, rechts daarvan de ‘Swift’ schoenenfabriek. 
Helemaal rechts het oorspronkelijk Pijnboombos bij het nog aan te leggen Rosarium.

Foto links:Links van het bruggetje ga je richting de Dijk. Gezien vanaf Konijnenpad.

Foto rechts: De Dijk loopt rechts omhoog. kopkant 2 De huizen aan de Heydeparkseweg. 

De drie huizen staan aan de Heydeparkseweg. Ervoor loopt het Konijnenpad.
De hoge bomen achter de huizen zijn de statige beuken aan de Heydeparkseweg. 

Gezicht vanaf Halve Maantje op ’t oorspronkelijke Pijnboombos. Links, hier uit beeld, ligt het tweede bos. Pijl, gevormd door de twee paadjes, geeft de plaats aan van ‘Het Bruggetje’.

Wandelend vanaf het Bruggetje kom je in een stuk oorspronkelijk Pijnboombos. Hier vind je een oerstukje natuur: hoge dennenbomen waaronder je zittend op een ruw houten bankje tijdens hete zomerdagen beschutting vinden kunt tegen de felle zonnestralen. Het is daar ook prachtig boomwisseltje en verstoppertje spelen. Er is een tweede dennenbos waar in mijn tijd een waterkraantje gelegenheid bood je dorst te lessen. (Zie bij foto halve maantje)

Na de bevrijding in mei 1945 legerde er geallieerde troepen in het bos. Het was er versieren van kauwgum en biscuits van de Tommy’s. De militaire eenheden bleven nog maanden lang hangen in Nijmegen. De jonge meiden waren idolaat van deze heren en menige keer zag je op stille plekjes tussen de struiken kleine lichtgrijze ‘plasticachtige zakjes’ aan boomtakken hangen…? Wisten wij veel…? Je kon deze opblazen tot een ballon…! Men zegt dat er veel vitamientjes inzitten….! Ziek zijn we er in elk geval niet van geworden.

Na het vertrek van onze geallieerde bevrijders bleven veel gebruiksgoederen achter waaronder meubels, vloerkleden en eetgerei (door de Duitsers achtergelaten spullen van mogelijk Joodse mensen….) waar buurtbewoners als ‘kemphanen’ op af kwamen. 

Vrucht van Pinus of Pijnboom 

Oorspronkelijk Pijnboombos. Gezicht op de dijk. Het Bruggetje ligt in het dal. Foto 2008.
In dit bos lagen de Tommy’s een aantal maanden na de bevrijding in mei 1945.

Vanuit het ‘Bruggetje’ een zestig meter naar boven lopend kom je bij Het Openluchttheater. Het bevat 22.00 zitplaatsen. Alles ziet er behouden uit. Het theater is ruim opgezet. De hoge ronde buitenmuur van het theater is mede gemaakt van de vele keien groot en klein welke te voorschijn kwamen tijdens vier jaren graven en wroeten in Moeder Aarde. Ik zag in het theater als beginnend liefhebber van klassieke muziek de operette “Im Weissen Rossl” van Ralph Benatzky: 1884-1957. Ik herinner me dat ik het prachtig en heel indrukwekkend vond. Ook dat de zanger Eddy Cristiani er een keer optrad en dat ik de volkszanger nog om een handtekening gevraagd heb en gekregen. Er zijn in de crisisjaren meer openluchttheaters gebouwd, o.a die in het Zuiderpark in Den Haag en Soest. Voor de aanleg van het stadion moest een diepe kuil worden gegraven, de daaruit komende grond is gebruikt voor de ophoging van het theater. Het is een kwestie van ‘het verplaatsen’ van een grote hap aarde. 
In de jaren vijftig en zestig braken er moeilijke tijden aan voor het theater, haar concurrent was de televisie! Noodgedwongen ging alles op slot. In begin jaren ’80 keerde het tij enigszins en vonden er diverse uitvoeringen plaats o.a. trad er op: Peter Faber en Bassie&Adriaan. Helaas was deze opleving van korte duur, weer zakte de animo terwijl nota bene het theater net was gerenoveerd. Het theater bleef lang ongebruikt en men dacht er zelfs aan om het maar tegen de grond te gooien. Door moedige inzet van een drietal vrijwilligers kwam de opleving: “Drie keer is scheepsrecht”. Toch weer een tegenslag in 2001; dieven (laffe smeerlappen…!) zagen kans om voor 50.000 euro aan apparatuur te stelen. De vrijwilligers: “Alles was weg, de lampen, mengpanelen, geluidsinstallatie, kassa en kluis, de computer, de fax en vele vele cd’s.” 
Men was danig in paniek. Om moedeloos van te worden. 

Het openluchttheaterleven in het Goffertpark loopt nu als een trein. Er is in principe weinig veranderd sinds de bouw, wel zullen in de loop der geschiedenis de zitplaatsen aangepast zijn. Was het in ’t verleden zo dat men op het podium in de open lucht het werk deed, gebeurt dit nu onder een overkapping. Aan de buitenzijde van het theater loopt een pad dat de ronding volgt van de tribune, het brengt je bij Het Theehuisje.

Een treurige aanblik op ‘dit bijzondere pad’ is de aanwezigheid van veel zwerfvuil als: 
Flessen, papier, blikjes en oude kranten. Ik mopperde wat in me zelf….

Openluchttheater met rechts het ‘Kleedhuisje’ 

Overkapping bij Openluchttheater    -    Trap naar Openluchttheater

Foto links: De Kassa bij het Openluchttheater, zwaar in verval…, ook al….!
“Er was eens een Kassa bij het Openluchttheater in het Goffertpark te Nijmegen…”

Foto rechts: Muur bij rondweggetje om het Openluchttheater. Foto 2008 
Rechts crossen vandalen tussen de struiken door naar beneden richting Konijnpad…!

Konijnenpad gezien vanaf ons huis. Foto 2008 

Annex aan het openluchttheater ‘stond’ een blokhutachtig Kleedhuisje met rieten dak. Het werd gebruikt door de artiesten. Het was altijd op slot, heb, zo nieuwsgierig ik was, dit nooit van binnen gezien, wel heb ik erachter (een prachtig scharrelstekkie was het …) menig afspraakje gemaakt. 
Alweer? Ja, alweer, so what, moedertje Natuur mag uh.., moet toch haar loop hebben…?

Helaas is dit ‘rustieke huuske’ van de aardbodem verdwenen, mogelijk in rook opgegaan. Uit welingelichte kringen vernam ik dat ook hier de vandalen aan’t zijn werk geweest.

Bah bah, ik word hier zo moe en verdrietig van….

Kleedhuisje 

Kleedhuisje. Rechts van het huisje, net zichtbaar, de trap naar het Openlucht theater. 

Foto links: Kleedhuisje met zicht op het Pijnboombos
Het voorpad gaat naar de rondweggetje om het Openluchttheater.

Foto rechts: “Er was eens een Kleedhuisje in het Goffertpark te Nijmegen....!

De Theeschenkerij in volle glorie in 1939.

Na het openluchttheater achter mij gelaten te hebben verwachtte ik tijdens mijn wandeling door het park De Theeschenkerij. Wat schets mijn verbazing: “Het is niet meer, finaal van de aardbodem verdwenen, niet voor te stellen, wat zijn dat voor een barbaren om dit unieke gebouw naar god te helpen?” Kijkend naar de foto zoals het ‘in den beginne opgezet was’ is het toch godgeklaagd dat zoiets verdwenen is? Wat is hiervan de reden: weer vernielzucht of toch verkeerd management? Ik vermoed eerder het laatste dan het voorgaande. 

Kijkend naar het romantische plaatje gemaakt in de beginjaren van ‘Het Theehuisje’ zoals wij het noemde, is het toch verdomde jammer dat het verloren is gegaan, menige bezoeker heeft na een lange wandeling door het park en niet te vergeten de sportminnende mens die een bezoek had gebracht aan het Goffertstadion, er rust weten te vinden onder het genot van een kopje thee met een koekje of anderszins. 

‘Het menneke’ op de foto, gekleed in het zwart met hoed, staat met zijn ‘buuk vooruut’ vol trots te kijken naar het Theehuisje met zijn vele houten klapstoeltjes en tafeltjes in de tuin en op het dak. Wie is het geweest? Hoe was zijn naam? Was het de beheerder aangesteld door de gemeente Nijmegen? En het T-Fordje…, was het de auto waarmee de man gekomen is op die dag..? Tja…., de historie geeft zo haar raadsels op.

Dit bijzondere gebouw de Theeschenkerij is in 1980 gesloopt. Wat jammer toch….

* Mogelijk heeft de Tweede Wereldoorlog ook met het verval te maken…?

Wat ook verdween is, is het kantoortje van de parkwachters, het stond niet ver van de Theeschenkerij. 
De parkwachters”: we waren in onze kinderjaren als de dood voor deze heren op de fiets. 
“Ontzag voor het Gezag”, dat was er toen nog….. 

De Theeschenkerij nog in goeden doen. Wat een prachtig bouwwerk was het toch. Zonde zonde….

De Theeschenkerij. De verwaarlozing neemt een aanvang.

De Theeschenkerij wordt een stiefkindje….

De Theeschenkerij in heel zwaar weer….

“Er was eens een Theeschenkerij in het Goffertpak te Nijmegen…..!” Het T-Fordje staat er weer…!
‘Ons menneke’ drinkt binnen een koppie thee met op het schoteltje een Mariakaakje.

Het oude Goffertstadion. 

Het Stadion ligt verscholen tussen het vele groen van het park, dat maakt het zo uniek ten opzichte van andere stadions in Nederland. Als naaste buur van De Theeschenkerij was het in 1939 op twee na grootst stadion in Nederland. Het kent een rijke geschiedenis. Zes meter ligt het stadion onder ‘t maaiveld. Het graven van de immens grote kuil kostte veel bloed, zweet en tranen en werd indertijd “De Bloedkuul” genoemd. In totaal is aan het stadion vier en een half jaar gewerkt. Het aantal zit/staanplaatsen bedroeg na de bouw 25.000. 
‘De Betonbak’ zoals de Nijmeegse kuip werd getypeerd is in 1999 gemoderniseerd en aangepast aan de huidige standaard. De staanplaatsen zijn enkel zitplaatsen geworden, wel zo veilig…! Het aantal plaatsen is na de verbouwing gekrompen tot 12.500. In begin jaren ’50 werden op het middenveld ballonnen gevuld met Helium losgelaten. De wielerbaan en sintelbaan zijn na de renovatie in 1999 verdwenen, zo kwamen de nu overkapte tribunes dichter bij het voetbalveld van de Nijmeegse voetbalclub NEC. (Nijmegen Eendracht Club) In 1983 speelde NEC in de Europacup. Er werd gespeeld tegen Brann Bergen uit Noorwegen en FC. Barcelona. Bij de wedstrijd tegen FC. Barcelona had men voorshands een voorsprong van 2-0 maar verloor alsnog met 2-3. 
Buiten het stadion liggen nog een aantal voetbalvelden van NEC.

Vijftig jaar geleden, op 15 juni 1958, werd het Kampioenschap van Nederland in het Goffertstadion gespeeld tussen DOS (Door Oefening Sterk) uit Utrecht en Sportclub Enschede met Leo Horn als Scheidsrechter. Het was een bloedhete dag met 30 graden Celsius. Bij DOS speelde de legendarische Tonny van der Linden mee met in het doel Frans de Munck met de bijnaam ”De zwarte panter”. Na 90 minuten spelen was de stand nog 0-0. In de verlenging bij de 109de minuut van de zinderende wedstrijd, maakte Tonny van der Linden voor DOS de winnende goal. Heel Utrecht stond op z’n kop. 

Een groot evenement in het stadion elk jaar is de Vlaggenparade, het feest aan de vooravond van de internationale wandeltocht De Vierdaagse. In 2008 voor de 92ste keer. Ook worden er popconcerten gegeven in het stadion.\

Als jonggezel bezocht ik het Goffertstadion regelmatig. Met voetbal had ik niet zo veel, mijn interesse ging meer uit naar wielrennen achter zware motoren. Een bekende ‘gangmaker’ in die jaren was Noppie Koch uit Utrecht. De combinatie van de gangmaker op zijn zware extravagante motor met daarachter de wielrenner ziet er wat vreemd uit, licht komisch. Het stuur van de motorrijder heeft een diepe U-vorm. De gangmaker omvat de handgrepen alsof hij achter een grasmaaimachine loopt.  

Foto: De gangmaker voor de wielrenner

Hij heeft tijdens de rit een wat afwijkende houding: hij staat min of meer gedurende de hele wedstrijd..! Aan de achterzijde van de motor bevind zich een horizontale draaibare buis waarmee de renner contact moet zien te houden, als de renner lost dient hij aan te poten en weer ‘contact‘maken anders is het uit met de pret. Het geluid van de motor is heel karakteristiek en de lucht van de uitlaatgassen afwijkend. Ik vond het altijd een lekker luchtje. De wedstrijd duurde zeker een ronde of vijftig. Een hels lawaai was het als een tiental van deze combi´s hun rondjes draaiden, zeker als ze vlak voor je langs reden. 

Foto: Oude Stadion. Wielrenen achter zware motoren. 

Wanneer je als jong gezel niet voldoende geld had voor een entreekaartje wachtte je tot de pauze. Altijd waren er wel mensen die het bij de rust voor gezien hielden en het stadion verlieten. Aan de uitgang kreeg je - men kon het ook weigeren - het zgn. ‘Sortiekaartje’, een verkreukt wit papiertje dat je na de rusttijd wederom toegang gaf voor de tweede helft. De persoon die niet terug keerde keek je eens lief in zijn blauwe ogen om vervolgens heel beleefd te vragen naar het sortiekaartje. Zo kon je zonder betalen de tweede helft van het sportevenement bekijken. Vele malen gedaan. 

Goffertstadion nog met staanplaatsen en race/atletiekbaan. 

‘De Bloedkuul’ Aanleg van het Stadion 1935 - 1939. 

“De zwoegers” in bloed, zweet en tranen. Foto 1938 
De man op de achterste rij, 2e van links, is de heer A.J.C. van Uden. De familie A.J.C. van Uden heeft in het landhuis "Heydenpark" gewoond van 1952 tot 1960.

Hoofdgebouw Stadion na de opening in 1939 - Hoofdgebouw Stadion na de verbouwing in 2000 

De achteringang van het stadion met de bekende klok.

Oude Hoofdgebouw Stadion. 

Een der uitgangen van het Goffertstadion. 
Het Theehuis met vlag in top. ‘Ons menneke’…, hier zo te zien in een ‘drollenvangerbroek’. 
De oude autobus…! Papa helpt hier zijn kleine zoontje de stadiontrap af: “Stap… stap…stap…”

Minder leuk voor Ceesje van negen jaar was de dramatische gebeurtenis op die bewuste dag in het oorlogsjaar 1944. Het is me altijd is bijgebleven. Het staat zogezegd op mijn netvlies gegrift. 

De wedstrijd was voorbij en de mensen dachten het stadion als vertrouwd via de vele uitgangen te verlaten. Een groot aantal uitgangen had men voor het einde van de wedstrijd afgesloten zodat iedereen gedwongen werd de uitgangen te nemen die wel gelegenheid bood om het stadion te verlaten. Beneden aan de trap wachtte de mannen een onaangename verrassing. Men kon geen kant op: leden van de SA (Sturm Abteilung, ook wel Bruinhemden genoemd) hielden een razzia, alle jonge mannen - en dat waren er heel veel - werden aangehouden en gedwongen in klaar staande vrachtwagens te stappen. Vreselijke tonelen deden zich voor, er waren mannen bij die hun verloofde/vrouw/kinderen ter plekke moesten achterlaten in verdriet, angst en onzekerheid. 

Het doel van de wrede bezetter: Deze mannen inzetten voor de “Arbeitseinsatz” = Tewerkgestelde t.b.v. de Wapenindustrie in Duitland. 
Tegen het einde van de oorlog werkte in Duitsland ruim 375.000 Nederlandse mannen. 

Foto: Een uitgang van het stadion, beneden wachtte de SA….! Schaduw uit het verleden…. 

* Het is vandaag de dag wéér actueel:

“Het hoogste goed in een democratie is;
De vrijheid van handelen en meningsuiting. 
Dat dienen wij 
met al wat in ons is 
te bewaken en te koesteren.” 

Herbouwde Goffertstadion in 2000. 

 

De wandeling bracht mij, na het bezoek aan het stadion, op de Grote Speelweide. Het neemt een groot oppervlak van het park in. Nieuw voor mij is het pad dat de grote weide nu in tweeën deelt. Vind ik niet fraai. Zo is het niet opgezet. (zie de luchtfoto van het park uit 1939 na de opening.) In het laatste oorlogsjaar 1945 stonden er op de speelweide kanonnen opgesteld van de Duitse luchtafweer. 

Er wordt goed gebruik gemaakt van de speelweide: dagjesmensen en hele families picknicken er, doen spelletjes als voetbal, een hete luchtballon wordt er opgelaten - in mijn tijd gebeurde dat door Nini Boesman - en megaconcerten worden er gehouden. Er ligt een skeelerbaan rondom de grote speelweide. Als je deze sport beoefend biedt het een riante mogelijkheid om een flink baantje midden in de natuur te trekken zonder overlast van enig verkeer. Hoewel: ik zag een aantal jongelieden op brommers, dat lijkt me geen goede zaak. “Weren deze Heren” zou ik zeggen, werkt vernielzucht in de hand zoals bij ‘het rondweggetje’ om het Openluchttheater te zien is, ze rauzen daar vanaf dit pad dwars door de struiken neerwaarts richting het Konijnenpad. 
* “Parkwachters…?, sta u mannetje/vrouwtje, aanpakken die handel verdomme…!”

Logo van Nini Boesman. Ballonvaart in jaren’50

Als jochie van 14 á 15 jaar maakte ik super vliegers. Als ik met mijn bouw en plakwerk in ons achtertuintje bezig was keek mijn moeder altijd vol eerbied toe. Op de speelweide kreeg ik de ruimte om mijn reuze veelal rode vlieger met opgeplakte ogen, neus en mond op te laten. Vervolgens was het de kunst om mijn speeltje daar hoog in de lucht weer thuis te brengen. Het was een hele toer om het vliegertouw tijdens mijn loopje naar huis om de vrij hoge bomen te laveren. Als ik het dan weer eens gered had was mijn mam net zo trots als ik. Zie mij staan in ons voortuintje met mijn vlieger aan de hemel. Soms leek het alsof mijn maatje mij prevelend toelachte vanuit de hoogte: “Goed gedaan jochie..!” 

Tegenwoordig worden er zeer regelmatig heteluchtballonnen opgelaten in het Goffertpark. Op deze twee foto's is te zien dat dit vroeger ook wel vanuit het Goffertstadion werd gedaan. Het ging dan niet om heteluchtballonnen, maar om Heliuymballonnen. Deze foto's zijn gemaakt tijdens de Vierdaagsefeesten in 1952 (Foto's: A. van Voorst)

Heliumballonnen in het stadion tijdens de Vierdaagse in het jaar 1952. Hier zijn de uitgangen van het stadion te zien, op de bovenste foto al drie…! Rechts de tribune. 


Een heel gedenkwaardige gebeurtenis vond plaats op dinsdag 22 febr. 1944. Het was een prachtige zonnige dag. In een van mijn verhalen deed ik hiervan kort verslag. In de oorlogsjaren waren een groot aantal scholen in Nijmegen geconfisqueerd door de Duitse Weermacht, ook de Sint Jansschool was verbeurd verklaard. De weg naar vervangende onderwijsruimte was niet de gebruikelijke looproute. De meest korte liep via de Grote Speelweide van het Goffertpark. Op die middag op de 22ste februari 1944 ging ik na de middagpauze samen met mijn een jaar jongere broertje op weg naar de varvangende school aan de Hazenkampseweg. Op het moment dat we ongeveer in het midden van de grote Goffertweide liepen hoorden we een hels gebrom in de lucht en met de blik omhoog zagen we een groot aantal vliegtuigen richting de stad gaan. Vol bewondering keken we de vliegmachines na en de spanning werd groter toen er links en rechts van de vliegtuigen kleine zwarte wolkjes plofte. Later begrepen we dat er vanuit de stad op de vliegtuigen werd geschoten door luchtafweer van de Duitsers. Net nadat we onze weg wilde vervolgen hoorde we een vreselijk gedonder vanuit de stad waarvan de echo weerkaatste tegen het ‘oorspronkelijke Pijnboombos’. Doodsangst overviel ons en in een ren keerden we huiswaarts waar moeder in alle staten aan de voordeur ons opwachtte. In de kelder bleven we, een Weesgegroetje biddend, in afwachting naar wat er verder nog zou gaan gebeuren.

Het zogenoemde “Vergissingbombardement” door Amerikaanse bommenwerpers - men moest op weg naar de basis een rest bommen kwijt en zag Nijmegen voor een Duitse stad aan - veroorzaakte 771 slachtoffers in Nijmegen en 57 in Arnhem. 

De N.S.B burgemeester van Nijmegen, Marius van Lokhorst vond het nodig om vanaf het podium in het concertgebouw “De Vereeniging” luidkeels te roepen: ”Het is een georganiseerde massasluipmoord”! 

De Grote Speelweide. Links het oorspronkelijke Pijnboombos; waar op 22 febr. 1944 de ’echo van vallende bommen in de stad’ op weerkaatste…! 

De Skeelerbaan om de Grote Speelweide.

Ik heb over de gebeurtenis op dinsdag 22 februari 1944 in Nijmegen een gedicht geschreven. 
In mijn verhaal “Het Vossennest” staat het vermeld. 

‘De misser’ van dinsdag 22 februari 1944 in Nijmegen. Tijd: 13.28 uur.

In zonnig weer,
via de Goffertweide
op weg naar school.

Plots vliegtuigen…heel veel vliegtuigen.
En…’prachtige wolkjes’ door afweergeschut.

Dan een hevig gedonder vanuit de stad,
waarna een dikke diepzwarte rookpluim opsteeg.

Schrik in twee jongenskoppies,
met als reactie
rennen terug naar huis
en vallen 
in de armen van een angstige moeder.

In de kelder dicht bij elkaar.
In spanning afwachten
naar wat (nog) komen gaat…?

We bleven gevrijwaard,
in de stad heerste de dood.

De ganse dag bleef de lucht boven Nijmegen donker.

Plein 44 - Het bombardement op 22 febr.1944. Twee Duitse officieren kijken toe….

Een groot deel van de binnenstad werd op dinsdag 22 febr.1944 weggevaagd. De Grote of Sint-Stevenskerk uit 1273 werd zwaar beschadigd maar is na de oorlog in volle glorie herrezen. Een klein deel van de stad werd niet herbouwd, het werd een plein en kreeg de naam: “Plein 44”.

Bijna ben ik aan het einde van mijn wandeling door Het Goffertpark . 

Er rest nog :

De zandbak, lag naast het Rosarium. Het was de plek waar we als jonge kinderen veel pret beleefde. Rondom de ruime zandspeelplaats bevonden zich ruw houten bankjes die je in de rest van het park ook tegen kwam. 

Foto: De plek waar eens de Zandbak was. Foto 2008 
- Je kon de zandbak tweezijdig in lopen.
- Zie bij luchtfoto: Goffertpark na de opening in 1939 - 1
- In de verte links het Bruggetje. 


En als mamlief ons weer eens een poosje ‘kwiet’ wilde stuurde ze een stel van haar spruiten onder de begeleiding van de oudste naar de zandbak op de Goffert. We kregen mee: een ‘pekske brood’ met tussen de kleppers een snee ‘Peiperkoek’, een appel, peer of een paar prumen, een paar ‘snuupkes‘ en om het ‘dreuge brood’ door je keel te ‘kriegen’ was er de fles tot aan de rand gevuld met Dropwater. “Kom niet te snel terug”, werd er door ons mam bij weg gaan nog wel eens gezegd. Zo had zij ook even rust. Tja, dat waren nog eens tijden….!

In de Zandbak. Kinderen van de Hatertscheveldweg. Drie vosjes….!

De spartelvijver of Pieren/Kikkerbadje - Het Speeltuintje

De Spartelvijver (in de volksmond ‘t ‘Pierenbadje of Kikkerbadje’) en het Speeltuintje maakte deel uit van de Goffertboerderij. Om daar in te mogen kostte dat 5 centjes te betalen aan de Goffertboerderij, dat zal de reden zijn dat wij er niet al te vaak kwamen. Het werd gebruikt door kinderen van de bezoekers aan de Gofferboerderij. Wel mochten we in de winter op de Spartelvijver schaatsen. Hebben we heel veel gedaan. 

De Kantine waar men terecht kan voor een kopje koffie/drankje. 
En er is een toilet voor eventuele plasjes doen. Wat wil een mens nog meer…..

De Kinderboerderij (voorheen Hertenkamp…!) grenst aan de Goffertboerderij. Het heeft een belangrijke sociale functie voor de stad Nijmegen en daar buiten. Het is een eldorado voor kinderen met hun ouders. Je hoort er de eendjes kwaken, ziet varkens knorrend wroeten in de aarde, levende Nijntjes mag je aaien, en de herten een worteltje geven. Verder zie je er paarden, geiten, schapen, ganzen, kippen en vast ook hanen: Kukelekuuu…! 

Foto Hertenkamp…! - ‘Kinder - Boederij’ - De Goffert. 

Het Hertenkamp, “Gras maaien/harken , wel met de pet op…!” 

Oud bestuur, ‘strak in het pak’ van het Goffertpark. Poserend in het Rosarium. Jaar…? Bij opening….? 

De Natuurtuin voor planten en ander flora. - Het Goffertbad voor een frisse duik.

Het Multiplein voor (roller)skaten in de ‘halfpipe’ en een veld voor hockey en basketbal. 

Wat in de loop der tijd verdween uit het Gofferpark: 

- Het Theehuisje.
- Het Speeltuintje.
- De Spartelvijver. 
- De Zandbak.
- De ‘Voličregalerij en twee Blokhutten’ bij de Vogelvijver.
- Een Schuilkoepel.
- Het Kleedhuisje bij het Openluchttheater. 
- Het Parkwachterhuisje. 
- De kassa bij het Openluchttheater. 

- De zwartwitfoto’s zijn uit: “De ouwe deus”

Cornelis Nicolaas jr. de Vos 
Geboren op donderdag 08 november 1934 
Nijmegen.

Adres in 2008: 
Julianalaan 9
3761 DA Soest 

Soest, mei 2008
E: iviedhouse@hetnet.nl

Klik hier als u een reactie wilt geven op deze pagina of die van anderen wilt lezen.

Aanvulling door Cees de Vos, 25-03-2011

Kammende Baadster

Ingang Rosarium in het Goffertpark - Eigen foto 2008

In de eerste week van april 2010 werd het kunstwerk ‘Kammende baadster’ van Hermann Hubacher (1885–1976) uit het Goffertpark gestolen. Middels ruig zaagwerk is dit schitterende bronzen beeld door proleten van haar sokkel gewerkt. Met opperste verbazing en ingehouden woede kwamen omwonenden achter deze misselijk makende roof. Her en der in Nederland worden dergelijke laffe diefstallen gepleegd. Vanaf 1958 tot aan het voorjaar van 2010 was het kunstwerk aan de rand van ‘de Spiegelvijver’ in het Rosarium te bezichtigen. Menige wandelaar is vol bewondering even stil blijven staan bij de ‘Kammende baadster’. 

Het jaar 1958 valt binnen de gelukkige jaren ’50. In die jaren zou geen zinnig mens het in zijn hoofd halen om tot zo een daad te komen. Waar zou dát toch aan liggen. Aan de tijdgeest…? Met permissie kies ik dan toch voor de jaren ’50 en ook nog wel voor de jaren ’60. 

Foto: Kammende baadster

 

In het jaar 2008 ben ik nog eens door het Goffertpark gewandeld en heb voor Noviomagus.nl daar een verslag van gemaakt met als titel: ‘Wandeling door het Goffertpark’. Ik startte mijn wandeling bij het Rosarium. De Kammende baadster vond ik zo wandelend op mijn weg. Prachtig vond ik het kunstwerk en maakte er een aantal foto’s van…… 

 

 

In mijn verhaal ‘Wandeling door het Goffertpark’ noteer ik over de Kammende baadster;“Het Rosarium oogt als in mijn jeugd, weinig tot niets veranderd, zelfs de bronzen kammende baadster aan de rand van de vijver staat er nog, en dat in deze tijd…! Mijn profetische geest…? 

Foto: noviomagus 

 

 

De heer Willem Muijs van ArcadiaNu! organiseert in 2014 naar aanleiding van het 75 jarig bestaan van het Goffertpark een Beeldententoonstelling. In verband daarmee wordt - naar wij allen hopen en wensen….! - het Volkspark de Goffert door de Gemeente van Nijmegen gerenoveerd/opgeknapt, zodat de “Beeldententoonstelling van Willem Muijs” een glorieus evenement wordt in dit jubilerende park. (1939–2014)

Indeling van het Goffertpark in 2011

Eigen foto's 2008.

Op de Beeldententoonstelling mag een ‘Kammende baadster’ niet ontbreken. ArcadiaNU! heeft een kunstenaar bereid gevonden een nieuw model te maken gemodelleerd naar het kunstwerk uit de jaren 1958-2010. Mocht U persoonlijk interesse hebben om een kleine financiële bijdrage te leveren aan dit project ga dan naar: www.arcadianu.nl 

Al beetjes helpen hierbij….! Bij voorbaat dank namens: “Een Kammende baadster langszij de spiegelvijver in het Goffertpark”

Cees de Vos, Soest

Reactie 2:

Cees de Vos, 10-09-2013: Vanochtend ontving ik dit mailtje:

Aan alle betrokkenen,
Vandaag 10 september 2013 wordt het beeld “De kammende baadster” definitief geplaatst; ik vermoed dat we rond 12.00u a/h werk zullen zijn.
Vriendelijk groet, kind regards
Willem Muijs, Diederik Grootjans, ARCADIA NU!

Aan het eind van de middag gevolgd door:

Hč hč, eindelijk! ze staat, en hoe!
In alle stilte, leek het aanvankelijk, maar gelukkig was Jos Reinhoudt aanwezig om enkel eloquente frasen aan het gebeuren te wijden.
Bekijk foto's.
Dank voor jullie ondersteuning, begeleiding, kritieken en loftuitingen.
Vriendelijk groet, kind regards
Willem Muijs, Diederik Grootjans, ARCADIA NU!

Reactiepagina
Reactie 3:

Theo Verbiesen, 23-12-2015: Met veel aandacht heb ik uw verhaal over het Goffertpark c.a. gelezen.
Ik ben geboren op 7 augustus 1932. Ik heb, net als u samen met mijn broer Jo op de Sint Janschool gezeten. Ons gezin woonde op de Dobbelmannweg. Na de confiscatie van de Sint Jan school is onze klas tijdelijk ondergebracht in de toren van het Goffertstadion. Vanuit het klaslokaal keken we op het voetbalveld van het stadion. Daarna zijn we onder gebracht in het EK zaaltje naast de kerk. Het zaaltje was met een hoge wand gespitst in twee helften. In de andere helft zaten de vrouwelijke leerlingen van de school op de Dobbelmannweg.

Redactie: Wat was het 'EK zaaltje'?
Theo: Links naast de kerk aan de Groenestraat was een zaaltje. Dit zaaltje was van buiten te bereiken. Naar ik aanneem behoorde dit zaaltje tot de kerk. Mogelijk dat de naam EK is afgeleid van het begrip Eucharistie Kamer.

Direct na het vertrek van de Duitsers ben ik samen met (vermoedelijk meester Coirbois) nog in de school geweest.
Meester Courbois gaf les in de gecombineerde derde en vierde klas.
Meester Puts was hoofd van de school en gaf les in de hoogste klas.
Mevrouw Dekkers (Mieske Dekkers) gaf les in de eerste klas.
De meester van de tweede klas was na de inval van de Duitsers vertrokken en moest waarschijnlijk in militaire dienst.
De Duitsers hadden bij hun vertrek allerlei spullen in de school laten liggen. Ik zag zelfs nog een bajonet liggen. Die mocht ik niet meenemen, wel een inktpot.

Daarna ben ik (in het halve jaar) naar de ambachtsschool aan de Nieuwe Marktstraat gegaan. Die school was aan de noordkant voor een deel ingestort. Er was geen daglicht in de school, alle glas was verdwenen. Alle ramen waren voorzien van zachtboard platen.
Reactie 4:

Bert van Loon, 14-02-2017: Pieter Marie Edouard Gevers Deijnoot was geen wethouder in Den Haag.
Hij was geboren in Rotterdam in 1816. Zoon van Cornelis Johan en Anne W.E. Beelaerts. Maria Clavant huwt met hem in Utrecht. Zij komt uit Leiden. Willem Theodore Gevers D. is de wethouder. Dit was een neef van hem. De latere kinderen van Gevers Deynoot en Clavant zijn allemaal in en rond Nijmegen geboren. De zomerhuis-functie van Heidepark is dan ook niet houdbaar. Pieter was bioloog en fysicus en heeft ws gestudeerd in Leiden en Utrecht.
bron: eigen genealogisch onderzoek.
Reactie 5:

Rob Essers, 15-02-2017: @Bert van Loon, 14-02-2017: zie ook Reactie 1 op de pagina over Heydepark en Reactie 10 op de pagina over Het Goffertpark.

ambtelijke molens
Van de plannen om het pad van het Stadionplein naar de Weg door Jonkerbos de naam Gevers Deijnootpad te geven, als eerbetoon aan de schrijver van de Flora van Nijmegen, is tot nu toe nog niets terechtgekomen. Het pad dat inmiddels deel uitmaakt van de snelfietsroute Nijmegen - Beuningen zuid, is nog altijd naamloos. Hetzelfde geldt voor de andere paden in het Goffertpark (met uitzondering van het Konijnenpad).
Reactie 6:

JAM.Willems, 26-04-2017: Ook de in 2013 geplaatste opvolgster van de Kammende Baadster, de Wassende Aphrodite (gemaakt door Margriet Hovens) is onlangs met geweld van haar sokkel gerukt in de veronderstelling dat het een bronzen beeld was, zodat ook tegenwoordig de lege bakstenen sokkel eenzaam langs de waterkant staat.
Zou het geen goed idee zijn om bijvoorbeeld de bekende Nijmeegse kunstenares Carla Dijs (bekijk haar sculpturen in het gebouw van de Hogeschool van Nijmegen en Arnhem) een nieuwe, moderne vrouwspersoon te laten maken om de sokkel aan de vijver weer te completeren (natuurlijk geen bronzen exemplaar)?

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: