tHeuveltje

© copyright Cees de Vos; Digitale bewerking: Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

't Heuveltje

door Cees de Vos

 


Foto: Christian de Vos

Sinds 2008 leg ik mijn jeugdjaren in de Keizer-Karelstad Nijmegen bij noviomagus.nl vast. Steeds weer denk ik aan het eind van mijn verhalenreeks te zijn en steeds weer komen nieuwe beelden en ideeën uit een ver verleden schijnbaar uit het niets naar boven, vaak door zo maar een opmerking van derden of van mijn familie en soms ook door een foto van het ‘Regionaal Archief Nijmegen’. Nu bracht mijn oud buurtvriendje Frits de Koning uit Australië mij op het spoor. Laten we wensen dat er nog meer verhalen opborrelen over: “Vroeger was alles beter!”

“De menselijke geest, het blijft een Godswonder.”

Mijn verhaal gaat over de twee alleenstaande huizen aan het begin van de Hatertscheveldweg en de omgeving aldaar, het gedeelte dat in het jaar 1955 Muntweg is gaan heten. Als schoolgaand kind kwam ik dagelijks, lopend op weg naar de Sint Jansschool aan de Groenestraat en terug naar huis vier keer langs deze twee huizen. In stille verwondering keek ik als jongen zo nu en dan zijdelings nog wel eens naar deze twee woningen en dacht; “Wat moet het een zegen en weldaad geven om in zo’n huis te kunnen en mogen wonen!”
De woning met de naam ‘t HEUVELTJE vond ik net een sprookjeshuis.


Rechts het huis ‘t HEUVELTJE van de familie J.E. Aanhold in 2011 (A = huisnummer 400)
Links het huis van de familie G.J.M. Peters-Aanhold (huisnummer 404)
Foto: Streetview.


Hatertscheveldweg (Muntweg) met op de linkerfoto de huisnummers 400 en 404, rechts 504 en 506.
In deze straat brachten wij Goffert-kinderen in de jaren ’30, ’40 en ’50 onze jeugd door.
Foto: Streetview.

Met hulp van Rob Essers, mijn altijd weer vraagbaken, heb ik geprobeerd te achterhalen waar de naam ‘t HEUVELTJE vandaan komt. Dat blijft enigszins een gok.

In de periode 1872-1908 wordt in de Gelderlander een aantal malen de verpachting aangekondigd van 10 percelen bouwland op de “Muntheuvel”, meestal samen met 3 percelen “Paddepoel”…. !
Bij de Muntweg staat: “De weg was vroeger een deel van de Groenestraat, is genoemd naar kamp Muntheuvel – 1530 Muynthovell ”. En dan was er nog de Heuvelweg, daarvan is de Busserweg, gelegen in het Goffertpark nog over. Vóór de aanleg van het Goffertpark liep de Heuvelweg van de “Goffertschenweg” naar de Mollenhutscheweg. (Thans Burgemeester Daleslaan) Op de plaats van het verdwenen eerste deel van de Heuvelweg ligt nu de grote Speelweide in het Goffertpark. De naam Heuvelweg zou van de zelfde Muntheuvel afgeleid kunnen zijn, kennelijk was er in deze omgeving al eeuwen lang sprake van een of meer “heuvels ”. Deze heuvels lagen er al voordat de spoorlijn Tilburg–’sHertogenbosch-Nijmegen (geopend 04 juni 1881) werd aangelegd. Tot welke aardverschuiving de aanleg van de spoorlijn heeft geleid is niet bekend.
Info: Rob Essers

Wat de bewoners van huisnummer 400 aan de Hatertscheveldweg in 1925 voor ogen stond om hun huis ‘t HEUVELTJE te noemen laat zich raden.

Op een afstand van circa 25 meter vanaf de achterzijde van de twee alleenstaande huizen aan de Hatertscheveldweg met de huisnummers 400 en 404 ligt de spoorbaan. Dagelijks denderen er treinen over dit spoor, dat moet knap lawaaierig voor de bewoners zijn, hoewel, alles went op den duur. Dan waren wij vosjes met huisnummer 504 beter bedeeld, de spoorbaan lag ruim 100 meter van ons huis verwijderd. (Zie mijn verhaal ‘De spoorbaan’ onder Mijmeringen)

De woning met de naam ‘t HEUVELTJEmet huisnummer 400 is gebouwd in het jaar 1925, het werd vanaf de bouw tot aan de jaren ’60 bewoond door de Hr. en Mevr. J.E. van Aanhold, een ouder echtpaar. Het huis ernaast met huisnummer 404 is gebouwd in 1930 en wordt tot op de dag van vandaag bewoond door de twee dochters Els en Truus Peters. Het gezin G.J.M. Peters-Aanhold bestond uit vader, moeder en vier dochters. De twee huizen met de huisnummers 400 en 404 zijn de eerste woningen aan de Hatertscheveldweg, het gedeelte vanaf de ‘spoorwegovergang’ tot aan het begin van de Heideparkseweg. Er bestaad een familieband tussen de bewoners van de twee woningen: het echtpaar J.E. Aanhold met huisnummer 400 zijn de ouders van mevrouw Peters. De herdershond van het huis met de naam ‘t HEUVELTJE heette Walda.

In de jaren ’30 werden de rijtjeshuizen gebouwd. De eerste wat luxe serie van 10 woningen door de aannemer L. Boers in Nijmegen beginnend vanaf het hoekhuis met het huisnummer 410 van de familie G. H. de Groot, een gezin met negen kinderen, tot aan het hoekhuis met huisnummer 428 van de familie Nabuurs. De heer Nabuurs runde in de jaren ’40, ’50 en ’60 een autorijschool aan huis en had als enige in de Hatertscheveldweg een luxe auto aan de weg staan, in mijn herinnering was dat een Ford-Taunus.


Het eerste vierhuizenblok van de serie van de 10 luxe rijtjeshuizen. (A= huisnummer 410)
Hier de huisnummers vlnr: 416, 414, 412 en 410.  Op 410 woonde de familie G.H. de Groot.
Op nr. 416 woonde de familie F. de Koning-van Brakel. Voorheen familie J. van Brakel
Foto: Streetview


Aanvraag tot het bouwen van 10 woningen met de huisnummers 410 tot 428.
Aannemer: L. Boers – Nijmegen – Jaar 1929.
Info: Digitale Woondossier Gemeente Nijmegen.

Na Nabuur’s huis volgde een serie van 40 rijtjeshuizen (6x2, 8x3, 1x4 = 40 woningen) beginnend met huisnummer 430 van de familie H.J. Bouman, met als sluitstuk het enige vier-onder-een-kap huizenblok met de huisnummers 502-504-506-508. De Nijmeegse architect M.E. Veugelers zorgde bij deze 40 woningen voor verscheidenheid in bouwen. De in totaal vier afwijkende “puntdakkapellen” zijn daarvan een sprekend voorbeeld. De meeste huizenblokken van drie woningen hebben aan de voorzijde geen dakkapel, de muren lopen bij deze huizen over de volle breedte door tot aan de dakgoot. De huizenblokken van 4x2 woningen met standaard dakkapel liggen iets verder van de weg, waarvan Rob Essers zich herinnert dat dit de iets duurdere zgn. ‘cottages’ waren. Cottages=landhuisjes.


De huisnummers vlnr: 446, 444, 442, 440, 438. Op huisnummer 444 woonde de familie van Vugt.
Op huisnummer 442 de familie de Koning. Op huisnummer 440 (A) bestierde de familie Kersten een buurtwinkeltje.
Foto:Streetview.

Zie voor de buurtwinkel op nr 440 mijn verhaal ‘Bertus’ – onder Mijmeringen.
Het huizenblok van twee met de nrs. 444 en 446 staat wat verder van de weg, het zijn de duurdere zogenaamde ‘cottages’. Het huizenblok van drie met de nrs. 438, 440, 442 heeft geen dakkapel, de muren lopen bij dit blok over de volle breedte door tot aan de dakgoot.


De twee eerste ‘twee onder een kap’ woningen van de serie van 40 rijtjeshuizen. (A= 434)
Hier de huisnummers vlnr: 436, 434, 432, 430. Op 436 woonde de familie Hacken, op 430 de familie Bouman.
De huizen nr. 434 en 436 met twee van de in totaal vier puntdakkapellen in de straat, 430 en 432 met standaard dakkapellen.
Foto: Streetview


Aanvraag tot het bouwen van 40 woningen met huisnummers 430 tot 508.
Aannemer: M.van Driel – IJsselmonde – Jaar 1931.
Architect M.E. Veugelers uit Nijmegen.
Info: Digitale Woondossier Gemeente Nijmegen.

*Jammer dat er destijds geen ‘eerste steen’ is geplaatst bij huisnummers 410 en 430 …?


Het enige huizenblok van vier in de straat. Vlnr: nr. 508-506-504-502.
De twee tussenhuizen hadden een puntdakkapel. Helaas heeft de bewoner van 506 in 1975 dit unieke puntdakkapel gesloopt voor een standaard model. Een beetje dom naar mijn idee..! De vosjes woonden op nummer 504 met het puntdakkapel..!
Eigen foto


Aanvraag voor huisriolering door mijn vader zaliger C.N. de Vos sr. - Hatertseveldweg nr. 504
op zaterdag 30 mei 1959. Werkzaamheden: “In eigen beheer”.
Info: Digitale Woondossier Gemeente Nijmegen


Aanvraag tot het bouwen van 40 schuurtjes met tuinmuren achter de woningen met huisnummers 430 tot 508.
Aannemer: Exploitatie maatschappij “Januarius” – Rijswijk – Jaar 1932.
Opvallend dat voor de schuurtjes en tuinmuren een andere aannemer is gekozen…!
Info: Digitale Woondossier Gemeente Nijmegen

De tuin van ‘t HEUVELTJE met huisnummer 400 oogde in de zomermaanden een paradijs aan bloeiende bloemen en heesters met langszij het voetpad een pruimenboompje waarvan een aantal takken over het pad hingen. Op weg naar school snaaiden wij kwajongens tot groot verdriet van het ouder echtpaar J.E. van Aanhold menig pruumke van de boom. Later kwam het tot een deal met mevrouw des huizes; “Als wij beloofden de vruchten niet meer te gappen, was zij bereid ons een handje pruimen te geven.” Daar gingen we mee akkoord. Achter het voorraam in de erker van het huis met nr. 400 stond in mijn kindertijd een prachtig kunstwerkje van gekleurd matglas in de vorm van een smalle fles.


Het huis met de naam ’t HEUVELTJE - Huisnummer 400
Foto: Christian de Vos


Aanvraag voor bouwvergunning door bewoner J. E. Aanhold – Jaar 1925
Bouwer: J.E. Aanhold. – Huis met de naam ‘t HEUVELTJE - Huisnummer 400.
Info: Digitale Woondossier Gemeente Nijmegen

Van dochter Truus Peters hoorde ik een gedenkwaardige anekdote:

"In het voorjaar van 1925 kocht de heer J.E. Aanhold, de grootvader van Truus Peters, een groot braakliggend stuk grond aan de Hatertscheveldweg met de intentie daar een woonhuis op te bouwen, het huis wat later bekend zou gaan worden als het huis met de naam ‘t HEUVELTJE. Grootmoeder mevrouw Aanhold vertelde aan haar kleindochter Truus dat ze, voordat in 1925 het bouwwerk een aanvang nam, zij met een blèrende geit vanaf de Wezenlaan 61, waar zijn toen met haar man woonde, richting de Hatertscheveldeweg is gelopen om het ruwe gras en ander wildgroei ter plekke alvast wat kort te maken om zo het grondwerk t.b.v. het te bouwen huis te vergemakkelijken. Dat scheelde werk voor de grondwerkers en de aannemer."

Een oorlogsdrama

In de oorlogsjaren ’40 -’45 speelde zich op een dag een zeer aangrijpende gebeurtenis af op de spoorbaan, pal achter de twee huizen met de nrs. 400 en 404. Welk oorlogsjaar het was weet ik niet. Op weg naar de St. Jansschool kwam je langs de bewaakte spoorwegoverweg met twee op afstand bediende slagbomen. Aangekomen op de plek, waarvandaan wij onze weg vervolgden via de Muntweg naar school, werden we opgehouden door een groep mensen die allen hun blik gericht hielden op een bepaald gedeelte van de spoorbaan achter het huis met de naam ‘t HEUVELTJE. Het maakten ons reuze nieuwsgierig en we wilden ook wel eens weten wat dáár nu wel voor belangrijks te zien was? De schrik sloeg ons om het hart wat we op een afstand van zo’n dertig meter voor ons uit zagen: er lag een man langs de spoorrails, zijn hoofd was gescheiden van zijn romp met naast het onthoofde lichaam een blauw/groen rond gesloten busje met deksel, waarin mogelijk zijn laatste maaltijd en afscheidgroet. Voor een kind een vreselijk gezicht…! Later hoorden we dat het een man op de vlucht voor de moffen was en uit nood zelfmoord had gepleegd. Veel jonge mannen werden in de oorlogstijd verplicht te werk gesteld in de wapenfabrieken in Duitsland, ‘mogelijk’ dat deze man daarom voor de dood koos. Het kan ook een verzetsman zijn geweest. In de analen van de Gemeente Nijmegen moet het voorval bekend zijn en destijds vast ook de Gelderlander Courant ‘gehaald’ hebben….?
(Van 15 maart 1942 tot 22 september 1944 is de Gelderlander niet verschenen.)

De herinnering van broer Henk de Vos over dit vreselijke voorval aan de spoorbaan:

Cees, wat ik mij van deze gebeurtenis herinner is dat ik een dode man heb zien liggen op de spoorbaan, achter deze twee woningen.Wij gingen die morgen naar school en zagen veel mensen staan kijken in een bepaalde richting en wilden ook wel eens weten wat er loos was. We zagen tot onze ontsteltenis een onthoofde man naast de rails liggen. Tussen de rails lag het hoofd van het slachtoffer en buiten de rails het ontzielde lichaam. Twee ziekenbroeders pakten het lichaam op en legden het op een brancard. Vervolgens werd het bebloede hoofd erbij gelegd. Een luguber aanzien. De brancard met de overleden man werd in een gereed staande ziekenauto gelegd. Ik vond en vind het nog steeds geen prettige herinnering! Iedere keer als ik er langs rijd, moet ik daaraan denken.


De spoorwegovergang aan de Hatertscheveldweg. In 1980 werd dit een voetgangersbrug.
Een meter of twintig links van de spoorwegoverweg lag de dode man.
“Wat een lief wit kevertje, heb ik ook nog héél lang in gereden!”
Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Een bijzondere gebeurtenis verteld door mijn oud vriendje Frits de Koning uit Australië:

"Dat was me destijds een belevenis in de tuin van de familie Peters!” In hun achtertuin stonden wat vruchtbomen waaronder een perzikboom. Ingeval er nog geen riolering in de weg lag loosden alle bewoners van de Hatertscheveldweg hun ongerechtigheden in een zinkput die op gezette tijden tegen betaling werd geleegd door de Gemeente Reiniging van Nijmegen. Half in de jaren vijftig werd de gemeenteriolering in de weg aangelegd waarop men een huisaansluiting kon aanvragen. De meesten zinkputten bevonden zich aan de voorzijde van de huizen, bij de familie Peters week dat af, hun put bevond zich aan de achterzijde van het huis onder een aantal vruchtbomen. In onze straat woonde een knul met de naam Erik, een wat sullig figuur die nog wel eens in het ootje werd genomen. De buurtjongens, de gebroeders Henk en Jan Bouman, kwamen op het idee om Erik een poets te bakken. Erik werd wijs gemaakt dat er bij de familie Peters laat in de avond ongezien malse perziken te jatten waren. Daar was Erik wel voor te porren! Vooraf hadden de vlegels ongezien in de avond de deksel van de put verwijderd. Nadat het donker genoeg was om op jacht te gaan naar de rijpe perziken werd het tijd om vriendje Erik te waarschuwen om hem de gelegenheid te geven de eerste en lekkerste perziken bij de familie Peters te plukken. Met Erik, gekleed in een sjofel kort broekje en dito hemd met aan zijn voeten een paar zware zgn. soldatenkistjes, togen wij op sluikse wijze richting de achtertuin van de familie Peters. Zo te zien was alles daar veilig en in diepe rust. Vooreerst moesten we over een hek klimmen, wat voor Erik een ware hindernis bleek met zijn zware soldatenkisten aan zijn onderstel. Heel omzichtig naderden we de plaats des onheil. Om er zeker van te zijn dat Erik de ‘juiste richting koos’ ging Jan Bouman de niets vermoedende Erik voor en fluisterde hem in zijn oor: “Hierheen Erik, aan deze boom pluk je de lekkerste perziken..!” Aangekomen op de plaats van de put deed Jan een stapje opzij waarna gesmoorde kreet volgde en een wat bedompte plons, het leek wel wat op een dieptebom.

En daar stond Erikje, in de diepte, bijna tot aan zijn nek in de blubber. Paniek alom..! Met zijn beide armen in de hoogte smeekte de knul ‘zijn vrienden’ hem er weer uit te halen. Zo goed en zo kwaad als dat ging werd de jongen uit de put getrokken wat enige consternatie veroorzaakte met als gevolg dat de familie Peters werd gewekt; er werd in een slaapkamer licht ontstoken! Na de deksel vliegensvlug op de put te hebben gelegd kozen we zo snel als onze benen het aan konden het hazenpad met een onwelriekende Erik proestend en bellen blazend achter ons aan. Door zijn spastische manier van lopen met vol gelopen soldatenkistjes aan zijn voeten en doorweekte kledij, regende het spatjes drek die wij tot ons ongenoegen over ons heen kregen. De gebroeders Bouman, de bedenkers van de stunt, hebben Erik bij thuiskomst toch maar van schone kleren voorzien. Het was bedoeld als een geintje…!"

Nader beschouwd was het een levensgevaarlijke onderneming, Erik had zijn benen of nek kunnen breken of erger..! De stunt verdiend bepaald niet de schoonheidsprijs en zeker geen navolging en de familie Peters zou het zeker afgekeurd hebben.


Huize familie G.J.M. Peters met huisnummer 404. Het huis van Peters was in de jaren ’30 in zgn. “Shell-geel” geverfd, een voor dit schattige huis subliem gekozen kleur. In 2011 heeft het huis nog steeds de kleur “Shell-geel”.
Foto: Christian de Vos


Huize familie G.J.M. Peters met huisnummer 404. Mooi plaatje, met het vele groen er omheen!
Foto: Christian de Vos

Rob Essers memoreert:
Als je alle vergunningen en tekeningen bekijkt behorende bij het huis van de familie G.J.M. Peters, kun je zien wie wanneer wat heeft laten (ver)bouwen. De garage en doucheruimte van huisnummer 404 is gebouwd door mijn oom Geer, de jongste broer van mijn vader.


De heer G.J.M. Peters was werkzaam als fotograaf bij “FOTOPOST” aan de van Welderenstraat.
Op deze gedenkwaardige foto uit 1943 worden radio’s ingeleverd bij de Duitse bezetter..!
Niet bij de FOTOPOST…!
Foto: Regionaal Archief Nijmegen.


Aanvraag voor bouwvergunning door bewoner G.J.M. Peters – Jaar 1930
Bouwer: G.J.M. Peters. - Huisnummer 404.
Info: Digitale Woondossier Gemeente Nijmegen

Nog een herinnering van Frits de Koning uit Australië:

In de Katholieke kerk aan de Muntweg werd in de jaren ’60 ingebroken door vandalen. De kerk staat tegenover het huis van de familie Peters en het huis met de naam ‘t HEUVELTJE. De familie Peters waren op een avond getuigen van een inbraak in deze kerk waarna zij, plichtsgetrouw als een mens dient te zijn, de politie op de hoogte brachten. De politie was zo dom om op klaarlichte dag met een flitsende politieauto voor te rijden om bij de familie Peters aan te bellen voor nadere informatie, wat al snel bekend werd bij de laffe inbrekers. Ik zou zeggen heren van de politie: “Bel die mensen vooreerst of laat ze bij gelegenheid aan het bureau komen!” Als wraak voor het melden van de inbraak aan de politie werden door de dieven ruiten van het huis van familie Peters ingegooid. Met dank aan het sublieme politieoptreden…!

“Van fouten kan men leren.” Moet je niet hardleers zijn! Een alsnog goedmakertje zou goed zijn…


Parochie van de H. H. Harten van Jezus en Maria. De eerste steenlegging op 14 oktober 1962.
Kerk aan de Slotemaker de Brüineweg 272. Foto's: Regionaal Archief Nijmegen.


Het politie bureau “Bureau Muntweg' gebouwd in 1987 – 6532 TH  Nijmegen.
Foto: Streetview.


Rechtsonder is de kerk, nu een multifunctioneel complex/bibliotheek met de twee huizen met nummer 400 en 404 er tegenover.
Het eerste blok van vier van de serie van de 10 rijtjeshuizen. De Muntweg en de spoorbaan met de trein.
“Het onbebouwde stuk grond met bomen en moestuin tot aan de spoorbaan” tussen het huis van de familie G.J.M. Peters met huisnummer 404 en de familie G.H. de Groot met huisnummer 410 is hier goed zichtbaar. Foto: Google

De R.K. kerk uit 1963 is tien jaar later veranderd tot multifunctioneel complex (bouwvergunning d.d. 07 december 1973) en daarna gedeeltelijk verbouwd tot bibliotheek. (bouwvergunning d.d. 03 oktober 1994) Het adres van de bibliotheek is Muntweg 207 pc. 6532 TH Nijmegen. Wijkcentrum ‘De Klokkentoren’ blijft gevestigd op het adres Slotemaker de Brüineweg 272 pc 6532 AD Nijmegen. Info: Rob Essers

Verder wist Frits de Koning uit Australië nog een vervelend voorval te melden:

Vanuit zijn woning aan de Hatertscheveldweg (Muntweg) met huisnummer 416 zag Frits, terwijl hij naar een wedstrijd van Ajax op tv zat te kijken, de schuilkoepel bij het Rosarium op de Goffert in brand vliegen. Jongens afkomstig uit de Kolpingbuurt bleken de daders. Het bouwwerk is later in volle glorie hersteld. Helaas niet met het oorspronkelijk schilderachtige rieten dak….!


De schuilkoepel in het Goffertpark in 2011.
Eigen foto

Tussen het huis van de familie Peters met huisnummer 404 en het eerste rijtjeshoekhuis van de familie H.J. de Groot met het huisnummer 410 bevind zich een onbebouwd stuk grond tot aan de spoorbaan. Dit stuk grond werd in vroegere tijden door de heer Linzen de melkboer in de straat gepacht van de familie Peters. De heer Linzen woonde op nr. 420. De melkboer Linzen was een broer van groenteboer Linzen op nr. 498 waarover ik voor nioviomagus.nl een verhaal schreef onder titel “Oog om oog”. (zie onder Mijmeringen) Melkboer Linzen verbouwde op het braakliggend stuk grond diverse soorten groente en aardappels. Linzen moet ook de melkboer van de vosjes geweest zijn. Wat ik mij van de man herinner is, dat het een wat krenterig menneke was. Maar och, daarom niet getreurd, zo heeft elk mens zo zijn kuren en voordelen.

Ondeugende Frits de Koning, die in latere jaren van huisnummer 442 met zijn echtgenote Hetty van Brakel op nr. 416 is gaan wonen, gapte in de avond nog wel eens een fleske pudding of melk uit de achtertuin van melkboer Linzen. Ohhhh, wat een schande Frits..!

Dit stuk grond is tot op de dag van vandaag eigendom van de familie Peters. Het voorste gedeelte is beplant met wat bomen en struiken. Op het achterste gedeelte tot aan de spoorbaan wordt door Truus en haar zus Els groente verbouwd. Een goede zaak, dit perceel zou anders al lang gebruikt zijn om er een paar huizen op neer te knallen of nog erger, een kantoorpand…!

Van Martine Peters vernam ik dat er tot leedwezen van haar ouders in de jaren ’80 plannen waren om via dit stuk grond een verkeersbrug over de spoorbaan te bouwen..?

De plannen voor “een doorgaande route” stammen uit jaren ’30. Ze zijn bedacht door de stedenbouwkundige “Ingenieur Peter Alphons Maria Siebers” (1893-1978) naar wie in 2008 bij de Goffertweg een pad is genoemd: “Alphons Sieberspad”. Ir. P.A.M. Siebers was in de periode 1930-1952 als stedenbouwkundige werkzaam voor de gemeente Nijmegen. Het “Doorgaande Route Plan” dat uitgebreid wordt beschreven in de Gelderlander van 28 oktober 1933, is uiteindelijk na veel wikken en wegen afgeblazen en ging definitief ter ziele in 1987 bij de bouw van het politiebureau “Bureau Muntweg” aan de Muntweg.

Zie voor Alphons Sieberspad bij Google onder : “Rob Essers stratenlijst”, letter A.

Een verkeersbrug vanaf deze plek, en in die straat, daar moet je toch niet aan denken…!

* Houwen zo, laat Moedertje Natuur daar maar lekker haar gang, ook leuk voor de vogelkens.


Link naar Gelderlander van 23 oktober 1933: “Uitbreidingsplan straatwegen en hun verbindingen”


De boerenhoeve van Jan Derkse en later H.J. Teunissen (mogelijk ook ene H. Verbiezen). Is het voor te stellen: voor het aanleggen van Stadspark-De Goffert in de jaren 1935-1939 zag het terrein er zo uit. Is dit ruige natuurschoon mooi..? Ik vind van wel.
Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Terzijde: Wandeling van Moeder Magdalena Adelheid de Vos -van Ottele naar het Wit-Gele Kruis

Mijn lieve moeder moet deze schilderachtige boerenhoeve van Jan Derkse in het nog woeste landschap regelmatig gezien hebben terwijl zij met o.a. mij als baby in de kinderwagen op weg was naar de zuigelingenzorg van het Wit-Gele Kruis aan de St. Annastraat huisnummer 93.

Zie ons moederke in de jaren ’30 en ’40 op weg gaan vanaf het eind van de Hatertscheveldweg richting de Muntweg. Op de Muntweg passeert ze de A.S.W-Apparatenfabriek en de Swit-Schoenenfabriek. Verder wandelend over de Groenestraat loopt ze langs de Draadfabriek en Transformatorenfabriek van Willem Smit, het Evangelisatiegebouw v/d Gereformeerdekerk en huize Saskia, de Kantoor/boekhandel/bibliotheek van Hendrix, de R.K. Groenestraatskerk met ernaast de Sint Jansschool waar een van haar kinderen de lessen volgden en de Chocoladefabriek Van Dungen, waar haar lieve man het brood voor zijn gezin verdiende. “Verstild voor zich uit, groet ze hem even…!” Bovenaan de Groenestraat, ter hoogte van Clevers-ijsfabriek steekt mam schuin de straat over en zet ze haar wandeling voort aan linkerzijde van de weg. Aan het eind van de Groenestraat slaat ze links af en loopt de St. Annastraat op in de richting de St. Annabrug. Ze passeert tijdens haar wandeling de Splendor-Gloeilampenfabriek en Garage Moll. Na de St.Annabrug steekt ze - even voorbij de Groenewoudseweg - de straat over. Lopend nu aan de rechterzijde van de St. Annastraat wandelt ze richting de stad en telt de huisnummers af om te stoppen bij huisnummer 93 van de Zuigelingenzorg van het Wit-Gele Kruis. Daar wordt haar baby gewogen, onderzocht en krijgt de kleine de nodige fascinaties.

Vele keren in haar leven heeft onze zorgzame moeder met haar baby’s in de kinderwagen, met mogelijk een kleuter aan de hand, deze vrij lange wandeltocht van huis naar de zuigelingenzorg van het Wit-Gele Kruis aan de St. Annastraat 93 gemaakt. In latere jaren zal ze de bus hebben kunnen nemen.


De A.S.W apparatenfabriek aan de Muntweg.
Het loodgietersverwarmingsbedrijf Merx & Boerboom aan de Wezenlaan kreeg van de ASW-directie opdracht
een ruimte van toiletten, wasbakken en douches te voorzien. Tijdens mijn eerste baan als jong broekie
van 15 jaar werd ik het hulpje van de loodgieter. Wekenlang zijn we bij de ASW aan het werk geweest
Foto: Regionaal Archief Nijmegen


Luchtfoto. Te zien is dat begin jaren ’30 de kruising Wezenlaan/Groenestraat/Muntweg een pleintje met boom
in het midden had met mogelijk een rustbankje. Verder het grote complex van Willem Smit met een sportveld.
Rechtsonder de Bilderdijkstraat waar mijn geboortehuis stond.
Foto: Regionaal Archief Nijmegen


Hier de Bilderdijkstraat, waar mijn wiegje stond in het jaar 1934. De foto geeft mij een warm gevoel.
De ijscoman van DAVINO.


Evangelisatiegebouw van de Gereformeerdenkerk uit 1929 - Architect Johan van der Pijll
Het stond aan de Groenestraat 263. Als jong kind kwam ik op weg naar school er vier keer per dag langs en vond het altijd een wat mysterieus gebouw. Het is gesloopt in 1997. Wat een vernieling weer..! Foto uit 1987 van Anton van Roekel.


Links het Evangelisatiegebouw van de Gereformeerdenkerk.
Het huis rechts, met de naam Saskia uit 1912 aan de Groenestaat met huisnummer 265 staat er nog. “Dit prachtige statige huis heeft, in de destijds lommerrijke buurt, met verkeer in de vorm van nu en dan een paard en wagen en een man met een handkar of jongen met een bakfiets, betere en rustige tijden gekend.” Foto uit 1987 van Anton van Roekel


De Groenestraat in 1960. Gezien vanaf de Muntweg.
Rechts het Evangelisatiegebouw van de Gereformeerdenkerk en een gedeelte van het huis met de naam Saskia.
Wat een zalige rust, met de straatverlichting, nog hangend en wiebelend boven de weg en geen auto te zien. O ja,
een T-Fordje geparkeerd aan de kant van de weg. De straat zo maar oversteken…?, dat kon toen nog!
Foto: Regionaal Archief Nijmegen


De Groenestraatskerk en Sint Jansschool
Een stroom aan jeugdherinneringen stromen door je lijf bij deze foto’s
Foto: Regionaal Archief Nijmegen


De Groenestraat in 1960.  Gezien vanaf de St. Annastraat.
Links in de verte de chocoladefabriek Van Dungen. Rechts een handkar en een Frans 2CV-tje
De weg nog geplaveid met de gladde “Kienderkupkes”. Wie is de vrolijke fietser..?
Foto: Regionaal Archief Nijmegen


De Splendor Gloeilampenfabriek aan de Sint Annastraat in 1950.
Foto: Regionaal Archief Nijmegen


De Splendor Gloeilampenfabriek aan de Sint Annastraat 1950.
Hier zijn heel wat gloeilempkes gefabriceerd door menige Nijmegenaar. Wat een prachtig gebouw!
Foto: Regionaal Archief Nijmegen


Garage Moll met achter de bomenrij de Splendor Gloeilampenfabriek. De auto met lelijke opgelopen deuk rijdt hier zonder chauffeur de St. Annabrug op…? Het “drukke verkeer”, nou ja druk…, wordt geregeld door een verkeersagent.
Foto: Regionaal Archief Nijmegen


De St. Annastraat in 1937 - Richting het Keizer-Karelplein.
Ergens rechts achter de bomen moet het Wit-Gele Kruis met huisnummer 93 zich bevinden. Wat een zalige rust in deze nog bomenrijke “St. Annalaan”. Tjonge tjonge tjonge, wat mooi toch, met slechts één fietser op het wegdek. Das war einmal..!
Foto: Regionaal Archief Nijmegen.


De zusters van Bethlehem uit het jaar 1950.
Wat een geluk dat deze foto via Rob Essers boven water is gekomen!
Foto regionaal Archief Nijmegen

De zusters van Bethlehem in het leer gekleed op hun motoren voor het gebouw van het Wit-Gele Kruis aan de St. Annastraat 93. In een in het jaar 1930 gesloten overeenkomst tussen het Wit-Gele Kruis en moeder overste van “Huize Bethlehem” was bepaald dat de zusters de kraamverpleging van on-vermogenden en min-vermogenden op zich zouden nemen.
De motoren konden de zusters snel ter plaatse brengen.

Een van deze dienstige zusters, genaamd ‘zuster Rumunda’, is menigmaal in de jaren ’30 en ’40 tijdens een bevalling en als hulp in de huishouding aan de Hatertscheveldweg 504 aan het werk geweest. Ook baby Ceesje heeft zij geboren zien worden. Zeer wel mogelijk dat zuster Rumunda mij op zaterdagmiddag zittend in een zinken teiltje heeft gewassen in ons piepkleine keukentje. Ik herinner mij als jong kind deze zusters van “Klooster Bethlehem” heel goed.

Bij de foto van de zusters van Bethlehem uit 1950:
- Wat een prachtig pand aan de St. Annastraat nr. 93 met de klassieke voordeur.
- Twee zusters aan de kant van de nog ‘klinker-St.Annastraat’ houden vóór vertrek naar een volgend werkadres of spoedgeval een kort vooroverleg.
- Een zuster kijkt of de straat vrij is om op weg te gaan naar een kraamverzorging.
- De vrouw met ‘de kinderwagen uit die tijd’ zou mijn moeder kunnen zijn (Ze komt hier wel van de andere kant...) 
- De dame rechts ziet het hele tafereel met lichte verbazing aan.
- In de deuropening rechts staren twee kinderen naar de werveling aan zusters.
- Ik tel er negentien….


“Klooster Bethlehem” - Grondvorm, herenhuis uit 1770. Het is verbouwd in 1927.
Gemeentelijk monument. In 2011 “Hospice Bethlehem”. Adres: St. Antoniusplaats 10 – 6511 TR  Nijmegen
Foto: Regionaal Archief Nijmegen.


Zuster Krusemeijer tweede van links, met de fiets in de hand voor het Klooster Bethlehem
op het punt om te vertrekken naar een gezin waar ze hand en spandiensten zal gaan verrichten.
Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Hier pak ik de draad weer op over de boerenhoeve van Jan Derkse.

In mijn verhaal “Wandeling door het Goffertpark” voor noviomagus komt de boerenhoeve van Jan Derkse in beeld. Deze hoeve moest half in de jaren ’30 plaats maken voor de Goffertboerderij. Truus Peters wist zich als jong meisje deze hoeve goed te herinneren. Vanuit hun huis aan de Haterscheveldweg 404 had je in de begin jaren ’30 een weidse blik over het toen nog ruige terrein waarop in de tweede helft van de jaren ’30 het Goffertpark werd aangelegd. In de verte was de hoeve vanuit hun huis goed te zien. In mijn verhaal geef ik aan dat de bewoner van deze hoeve Jan Derkse heet. Truus Peters herinnert zich dat er ook een man met de naam H. Verbiezen heeft gewoond. Een ding is zeker: eens woonde er een grote vent met de bijnaam “De Goffert”, wat een grof persoon betekent. Vandaar “Stadspark De Goffert”

Jan Derkse leefde vermoedelijk rond 1740. het is onduidelijk waar hij gebleven is. In 1780 was de boerderij in bezit van “Het Weeshuis”. (De Wezenlaan is ernaar vernoemd) In 1929 werd de boerderij gepacht door H.J. Teunissen.
Info: Rob Essers

Een krantenbericht van 12 december 1929 meldt:

De boerderij “De Goffert” aan den Goffertschenweg nabij de Wezenlaan is hedennacht in vlammen opgegaan. Deze aardig gelegen boerderij in het landelijk gedeelte der gemeente aan die zijde, was eigendom der gemeente Nijmegen en werd bewoond door den pachter H.J.Teunissen en diens gezin, bestaande uit man, vrouw en 9 kinderen.

Lees verder het originele verslag van de brand:


Dat er wel degelijk een relatie is geweest tussen de heer H. Verbiezen en “Den Goffert” geeft deze annonce in de Gelderlander aan van 12 december 1909.


Het ‘olifantpaadje’ bij de spoorwegovergang is 'midden voor' goed zichtbaar..! Hier rusten heel wat voetstapjes van een kleine
en later grote Ceesje. Truus Peters vertelde dat zij met haar drie zusjes in de winter hier met de slee vanaf gleed.
Wij Vosjes deden dat ook. Dat sleeën van ‘de berg’ kon in die tijd nog, met het rustige autoverkeer.
Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Ik herinner mij als kind dat het met de fiets vanaf de spoorwegovergang een kort klimmertje was om boven te komen. Lopend nam je vanaf de wat verdiept liggende overweg de kortste weg middels het zgn. 'olifantenpaadje'; meteen na de spoorbomen liep je rechts de berg op. Boven op de berg stonden een stel grote beukenbomen. Van Truus Peters vernam ik dat één beukenboom de tijdgeest overleefd heeft, hij staat in de tuin van de huidige bewoners van het huis met de naam ‘t HEUVELTJE.

De berg, mogelijk dat de naam ‘t HEUVELTJEer iets mee van doen heeft…?

P.S.
Nederland, dus ook Nijmegen, staat bekend om zijn strak ingericht landschap. De mens is echter koppig en blijft de kortste weg van A naar B zoeken. Zo ontstaan de zgn. ‘olifantenpaadjes’.


Een olifantpad.
Foto: Google

Colofon:

Met speciale dank aan de familie Peters, Rob Essers, Christian de Vos en zeker niet in de laatste plaats het Regionaal Archief Nijmegen, zonder hen had ik dit voor mij bijzondere verhaal over het “Derde gedeelte van de Hatertscheveldweg” niet kunnen schrijven.

Cees de Vos

Oktober 2011


Heeft u ook herinneringen aan dit stukje Nijmegen? REAGEER

Reactie 1:

Henk Elbrink, 21-11-2011: Ik heb nog herinneringen aan bovenstaande spoorwegovergang. Wat is het geval, ik zat op de Andreas school die linksboven aan de trap aan overkant van de weg ligt. Ik heb bij deze spoorwegovergang nog als brigadiertje gestaan, met mij nog veel meer schoolgenoten. Het nadeel was dat je bijtijds op school moest zijn om je jas en eitje/pannekoek (dit was nodig om het verkeer te laten stoppen), dit werd ook wel eens genegeerd, dan moest je het nummer van de auto onthouden of opschrijven. Je moest natuurlijk ook langer blijven om de medeleerlingen weer veilig naar huis te laten gaan. Ook herinner ik mij nog dat je als je brigadier was een sinterklaasfeest kreeg aangeboden in de bioscoop de Luxor op het Plein 1944. Ik hoop dat deze reactie nog meer reacties oplevert van oud leerlingen van de Andreas school aan de Dominee Creutzbergweg 1.

Reactie 2:

Joos Thonen, 27-03-2012: Hier volgt mijn verhaal over de twee huizen, vroeger Hatertseveldweg, later Muntweg te Nijmegen. Mijn naam is Joos Peters, vroeger Joosje geheten, samen met mijn zusje Gerry speelden wij vaak met de kinderen Annie, Elsje, Truusje en Tiny Peters, van nummer 404. Wij zijn geen familie, de naam is puur toeval. Mijn ouderlijk huis was op nummer 414. Op nummer 416 woonde de familie J. van Brakel, Hetty van Brakel was jonger dan ik en mijn zusje. Wij hebben wel gehoord van Frits Koning, maar niet meegemaakt dat hij en Hetty op nummer 416 woonden. Wij waren toen al vertrokken. Op nummer 412 woonden mijnheer en mevrouw Overkamp. Naast het gangpad van de familie Van Brakel woonden de heer en Mevrouw Udo. Daarnaast de melkboer Linzen.
Ik (Joos, vroeger Joosje) heb vaak gedacht aan mijn vriendin Annie. Wij zaten samen op de lagere school en Mulo van de zusters van Joanna de Lestonac op de Dobbelmannweg. Wij gingen iedere dag samen van en naar school en liepen tijdens de Mulo-periode plannen te maken wat we later wilden worden. Zij wilde stewardes worden. Ik heb vaak naar haar telefoonnummer gezocht en op Google gekeken. Ik weet niet of ze nog leeft. Zo ja, ik zou best wel herinneringen willen ophalen. Ook de heuvels kan ik mij nog goed herinneren, er stonden beukenbomen op de heuvels, in de winter gingen wij met de slee van de ene naar de andere heuvel glijden. Mooie jeugd heb ik daar gehad. Rondom het huis van de familie Peters hebben wij vaak gerend. Ook heb ik nog foto's uit die kindertijd, vader Peters was fotograaf en maakte de foto's. Ook kan ik mij die mooie met gaas omheinde zandbak herinneren.
Groetjes, Joos Peters thans wonend Capelle aan de IJssel

Reactie 3:

Karel Schellen, 01-08-2012: Aansluitend aan dit verhaal van Cees Vos, waarin hij zijn oom Hacken noemde, het volgende. Mijn ouders hadden een melkhandel (P.W. Schellen, Hatertseveldweg 35) en ik moest als ik niet op school was mee "klanten bedienen". Op een mooie dag kwam ik achter mijn vader aan bij de fam. Hacken, waar grote verslagenheid heerste. Wat was er gebeurd? Ze hadden de keuze gekregen of hun huis op de hoek Hatertseveldweg/Kolpingstraat te kopen voor wel F 5000,- of een andere woning zoeken. Ik hoor het de man nog zeggen: "Piet, dat kan een werkend mens toch nooit opbrengen". Later als ik hoorde dat de huizen op de Muntweg voor € 300.000,- verkocht werden moest ik daar noch wel eens aan denken.

Reactie 4:

Ans van Driel-Klaasing, 29-01-2013: Hallo, mijn naam is Ans v. Driel-Klaasing, heb net jullie site bekeken, heel erg leuk. Zag ook een reactie van Henk Elbrink, ik heb nog bij hem in de klas gezeten op de Andreasschool. Wij woonden in de Manningstraat, een klein zijstraatje van de Muntweg. Ze hebben daar jaren geleden een apart straatje van gemaakt, er staan 2 huizen in en omdat de voordeur opzij zit hebben ze er een apart straatje van gemaakt. Ook ik heb als brigadiertje bij de school gestaan, ik kan me nog herinneren dat het van die zware gele jassen waren die we toen aan hadden. En omdat ik niet zo groot was hing dat ding bijna op mijn enkels. Een leuke schooltijd gehad, veel leuke herinneringen. Jammer dat ze de school afgebroken hebben. Bij het huis ‘t Heuveltje was ook een echt heuveltje waar we ‘s winters vanaf gleden, vaak gewoon op onze kont er van af, want als je van school kwam had je natuurlijk geen slee bij je. In de winter met de slee op de Goffert, het was altijd druk met kinderen en we kwamen dan met onze slee bij de vijver uit als je hard genoeg naar beneden ging.
Ik woon al meer dan 30 jaar in Roermond, ben getrouwd, heb 2 zonen en een schat van een kleinzoon. Mijn vader en moeder zijn helaas inmiddels beide overleden, maar ik blijf toch altijd een Nijmeegs meisje. Hartelijke groetjes, Ans.

Reactie 5:

Fred Schaeffer, 24-01-2014: dit kiekje van huisnummer 400 (van Aanhold) en daarnaast nummer 404 (van Peters familie) herinnerd me aan mijn jonge jaren in de Tweede Wereldoorlog (WWII). Ik ben geboren in 1940. Mijn vader was Antoon Schaeffer (1902-1963). Hij was een foto-klant aan de fotowinkel waar Mr. Peters werkte. Ons huis was ook op de van Welderenstraat (hoekhuis met BishopHamerstraat)#127?
Mijn moeder Nellie Schaeffer-Imbach (1902-1983) was Joods (maar Vader en ik waren R.K.)- dus in 1944 (?) voor het grote bombardment van Nijmegen moesten we onderduiken. Het artikel van Cees de Vos "'t Heuveltje" beschrijft de plaats (nummer 400) waar we bij de Vader and Moeder van Aanhold zijn ondergedoken. Ik ben nu 73 en heb niet veel herinnering aan dat tijdperk in mijn leven, maar we zijn tot 1952 in Nijmegen gebleven dus mijn ouders en ik hebben 'tHeuveltje later na de oorlog bezocht. Dat kan ik me wel herrinneren.
Ik heb al vele jaren niet meer Hollands geschreven- hoop dat deze reactie leesbaar is.

REAGEER

terug

Reactiepagina
Reactie 6:

Henk Jan Bregman, 17-06-2014: Wat een schitterende foto van de spoorwegovergang en het 'olifantenpaadje'. Ik woonde vanaf mijn geboorte in 1954 op de Tussenweg 20b en heb dat overbekende stukje honderden malen gelopen.... 's ochtends vroeg naar zwemles in het Goffertbad. Het water was 11 graden, we hadden keiharde kurken om ons lijf, een oranje drijfplankje en blauwe lippen van de kou. Als ik thuis kwam stond er een witte boterham met hagelslag (die in de zon al een beetje gesmolten was) voor me klaar. Later postzegels ruilen in de Goffertkerk of met vriendjes naar het zwembad. Nog later stiekem vissen in het rosarium en de eerste afspraakjes in de schuilkoepel of naar de bushalte op de Muntweg om naar school te gaan. Als de wind in de goede hoek stond roken we thuis Van Dungen. Ik herinner me nog dat op een keer (1963?) wij van het heuveltje afgleden en dat een vriendje op straat terecht kwam, daar reed een auto over zijn voet.
Ik heb een prachtige, veilige en zorgeloze jeugd gehad in dat stukje Nijmegen.
Reactie 7:

Eddy Waltman, 18-06-2014: Mijn oom Nico Waltman woonde in de Kolpingstraat en natuurlijk ging ik daar wel eens op visite en in de 50er jaren was hij rij-instructeur bij de hierboven genoemde rijschool Nabuurs. Ik 'n knapie van 10-plus vond het best knap om mensen het autorijden te leren. Zo'n 20 jaar later gaf ik zelf auto rijles in Amsterdam, familietrekje?

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: