Nieuwe pagina 1
Naam Bertus Klaassen
Geslacht Man
Achtergrond crisistijd Rooms-katholieke boer.
Fictief of werkelijk Fictief personage
Auteur Jaap Godrie
Bertus (25 jaar oud in 1929) heeft als zoon van een boer met een klein gemengd boerenbedrijf last van het kleine boerenprobleem van de jaren ’30. Door de crisis krijgen de boeren het moeilijker. Dat begint al in 1929 en wordt in 1930 nog erger als er naast de slechte economische omstandigheden ook nog eens sprake is van een koude en natte zomer. Door verminderde export en de afnemende afzet in eigen land dalen de prijzen aanzienlijk. De regering voert in 1931 en 1932 wel de landbouwsteunwetten in, beginnend met de Tarwewet, maar ondanks deze wetgeving keldert het inkomen van de boer ernstig. In 1933 volgen daarop nieuwe landbouwcrisiswetgevingen om het systeem weer te stroomlijnen. 

Tabel 1. opgaaf van middenprijzen op de weekmarkt (in guldens)

“Was het jaar 1929 voor de landbouwende bevolking dezer gemeente al niet gunstig, 1930 was nog ongunstiger. De slecht economische toestanden over de geheele wereld drukten vooral op het landbouwbedrijf hun stempel. Voor geen enkel product konden bevredigende prijzen worden bedongen. Bovendien lieten, tengevolge van den kouden, natten zomer, opbrengst en kwaliteit van verreweg de meeste gewassen veel te wenschen over zoodat het wel geen betoog behoeft, dat de uitkomsten slecht waren.”

Bron: Verslag van de Toestand der gemeente Nijmegen over de jaren 1930, 1931 en 1932. Regionaal Archief Nijmegen.

Financiële steun en ingrijpen in de organisatie maken dat het inkomen van de boer in 1934 weer terugkeert naar het oude niveau. Toch blijven het voor de kleine boer zware tijden en moeten alle zeilen bijgezet worden om het bedrijf gaande te houden.
Bertus’ vader maakt gebruik van gezinsarbeid. Hij verkoopt vlees, melk en eieren, maar het genereert amper genoeg inkomen om zijn gezin te onderhouden. De werkloosheid op het platteland neemt overal toe en boerenzonen zijn in veel gevallen genoodzaakt om iets ‘anders’ te zoeken.

Voor Bertus is het vooral problematisch dat hij door de slechte situatie van het bedrijf van zijn vader niet de mogelijkheid heeft om de boerderij over te nemen. Want het feit dat hij niet op eigen benen kan staan, betekent dat hij ook niet kan trouwen, wat hij zo graag wil. Bertus is namelijk al tijden verliefd en vindt het inmiddels wel tijd dat hij en zijn geliefde samen gaan leven. Maar daar zal hij eerst voor moeten trouwen

Hij ervaart zijn situatie als hopeloos en vanuit zijn woede en verbittering begint hij radicale ideeën te ontwikkelen. 

Brochure No. 4 Actueele Vragen. Antwoord van het Nederlandsch Nationaal - Socialisme (Fascisme) op een tiental Nederlandsche vragen. Utrecht, Februari 1934 

Bron: http://home.versatel.nl /gijsen5/programma brochure boekjes.htm

 

Deze ideeën drijven hem in 1933 in de armen van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB). 

Op een middag in dat jaar krijgt Bertus in het centrum van Nijmegen een pamflet van de NSB in zijn hand gedrukt met de titel ‘Op God gericht’. In dit pamflet worden katholieken aangespoord zich bij de NSB aan te sluiten en de beweging gebruikt daarvoor ter overtuiging zinsneden uit Pauselijke encyclieken. 

 

Programmaboekje van de 1e Hagespraak, gehouden 1 juni 1936 Goudsberg te lunteren met een uiteenzetting van het te houden programma.

Bron: http://home.versatel.nl /gijsen5/programma brochure boekjes.htm

In De Gelderlander wordt nog een poging gedaan om ‘naïeve katholieken’ van misleiding te weerhouden, maar voor Bertus is dat te laat. Dit tot verdriet van zijn vader die trouw lid en stemmer is van de Plattelandsbond.

Krantenartikel: ‘Verarmt de boer?’Artikel in De Gelderlander over de verarming en werkeloosheid op het platteland. Met de opmerking dat boerenzonen hun heil ergens anders zoeken. 4 december 1936.

Bron: Gelderlander Online, Regionaal Archief Nijmegen (04-12-1936)

Artikel in De Gelderlander over de misleidende oproep van de NSB in pamflets om 'onnozele' katholieken voor zich te winnen. 25 mei 1937.

Bron: Gelderlander Online, Regionaal Archief Nijmegen (25-05-1937)

Bronnen

Verslag van de Toestand der gemeente Nijmegen over de jaren 1930, 1931 en 1932. Regionaal Archief Nijmegen.

Engelen, L., Verkeering en Huwelijk (Leuven 1936).

Meer weten?

Overig

De Jong, Ron, Electorale cultuur en politieke oriëntatie. Verkiezingen in Gelderland, 1888-1940 (Hilversum 2005).

http://home.versatel.nl/gijsen5/programma%20brochure%20boekjes.htm

Volkskrant 14 december '06, ‘Vergeven en vergeten’, http://www.volkskrant.nl/archief_gratis/article581742.ece/Vergeven_en_vergeten 

terug


REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: