Persoon20
Naam Wim Gerritsen
Geslacht Man
Achtergrond crisistijd Winkelier in de schoenenbranche
Fictief of werkelijk Fictief personage
Auteur Henk Janssen
De schoenwinkelier Wim Gerritsen woont in de benedenstad, is gehuwd en heeft 5 kinderen die variëren in leeftijd van 2 tot 14 jaar. Wim heeft de zaak zo’n 15 jaar geleden overgenomen van zijn vader. Zijn vrouw springt bij in de winkel wanneer hij op pad moet naar klanten. Verder heeft Wim nog een loopjongen in dienst die allerhande klussen verricht. De kinderen gaan naar de lagere school, het oudste meisje bezoekt de middelbare school.

Hier zien we de schoenwinkelier als schoenmaker bezig met het repareren van schoenen. De meeste schoenwinkeliers beheersten het vak van schoenmaker en vulden hun stille uurtjes in de winkel met het repareren van schoenen. Vooral voor het duurdere schoenensegment was het repareren voordeliger dan het aanschaffen van nieuwe schoenen. En voor de winkelier was het een extra bron van inkomen.

Bron: Katholieke Illustratie 18-12-1937, Katholiek Documentatie Centrum

Doordat er veel mensen gebruik maken van de gierpont ‘Zeldenrust’ is de aanloop in zijn winkel verzekerd. Hijzelf verdient ongeveer fl.40,-- in de week, terwijl de loopjongen fl.10,-- krijgt betaald. Regelmatig komen voorbijgangers binnen om gebruik te maken van de telefoon die in de zaak hangt.

De foto toont een houten telefoon. Het bezit van een telefoon was nog niet wijdverbreid. Voor de bereikbaarheid was de middenstander een der eerste die gebruikt maakte van de telefoon. Meestal hing deze op een zichtbare plaats in de winkel. Vooral in spoedgevallen mochten omwonenden gebruik maken van de telefoon. Voor de afrekening stond er vaak een busje bij de telefoon.

Bron: Privécollectie H. Janssen

Naast de winkel repareert Wim schoenen, hiervoor beschikt hij over het benodigde gereedschap en een schoenmakersmachine.

Op de foto is een zogenaamde schoenmakersmachine te zien. De elektrisch aangedreven machine werd door de schoenmaker gebruikt om de aangebrachte zolen en hakken te schuren en de schoenen te poetsen. Vooral de kleinere schoenwinkels hadden er een reparatieafdeling bij. De winkelier was tegelijkertijd ook schoenmaker.

Bron: Privécollectie H. Janssen

Vooralsnog ondervindt Wim geen last van de depressie maar wel merkt hij in de loop van 1931 dat de concurrentie is toegenomen en dat de verkoopprijzen dalen. Ook is er onder het publiek een koopkrachtdaling.
In de jaren 1933 en 1934 dalen de prijzen nog verder, mede onder invloed van de concurrentie van grootwinkelbedrijven. Hoewel Wim adverteert in de plaatselijke krant loopt zijn omzet drastisch terug.

Hier een advertentie van een schoenwinkel in de Lange Hezelstraat. Zoals de naam reeds suggereert betreft het hier een schoenwinkel voor schoenen voor het volk. Dit betekende schoenen tegen een lage prijs. Door middenstanders werd er niet vaak gebruik gemaakt van advertenties in de plaatselijke krant omdat het een dure aangelegenheid was.

Bron: Gelderlander Online, Regionaal Archief Nijmegen (1931)

Ondanks de opleving na de devaluatie in september 1936 gaat het, mede door de opening van de Waalbrug, verder bergafwaarts. Hij moet de loopjongen ontslaan en het oudste meisje inzetten voor de klussen. Ook zegt hij zijn lidmaatschap van de Katholieke Middenstands-Vereniging op.

De Nijmeegse R.K. Middenstandsvereniging was een afdeling van de R.K. Diocesanen Bosschen Middenstandsbond en derhalve aangesloten bij de Nederlandse Middenstandsbond. De leden bestonden uit de zogenaamde Vakgilden en Algemene leden. Een van de Vakgilden waren de schoenwinkeliers. De vereniging behartigden de belangen van de katholieke middenstand in Nijmegen.

Bron: Herdenkboek Ter Blijde Herinnering (1937)

Het mag niet baten, in 1939 wordt Wim Gerritsen failliet verklaard en als zoveel winkels in de binnenstad verdwijnt ook deze schoenwinkel.
Hij heeft geen inkomen meer en moet leven van een steun van fl.9,50 per week met daarbij voor elk kind fl.1,35.

In 1936 waren de meeste winkels in Nijmegen in de binnenstad gevestigd. Mede onder invloed van de opening van de Waalbrug in dat jaar veranderde dit in de volgende jaren. Doordat het publiek geen gebruik meer hoefde te maken van de gierpont "Zeldenrust" was de loop uit de binnen- en benedenstad verdwenen. Relatief meer winkeliers vestigden zich in de buitenwijken van de stad.

Bron: Sociaal Economische Verkenningen no. 1, Dienst Publieke Werken en Volkshuisvesting Nijmegen, Bibliotheek Radboud Universiteit Nijmegen.

Bronnen

Jaarverslagen Kamer van Koophandel en Fabrieken (1928-1934) en 1935-1940) Archiefstuk nummer J 197

Stichting Economische Instituut voor den Middenstand, Proefonderzoek naar het schoenwinkelbedrijf te ’s-Gravenhage (1931)

Katholiek Documentatie Centrum (KDC), Ledenlijst 1938 van de Nijmeegse R.K. Middenstandsvereniging (1939)

Gelders archief, toegangsnummer 1113, inventarisnummers 5260 (1930) – 5432 (1939)

Dienst Publieke Werken en Volkshuisvesting – Nijmegen, Winkels in Nijmegen (1965)

Meer weten?

Van deze site 

Henk Janssen, 1930-1940, Crisis in de Nijmeegse schoenindustrie.

 

Overig

P. Klep, ‘De economische en sociale geschiedenis in de twintigste eeuw’ in J. Brabers, Nijmegen. Geschiedenis van de oudste stad van Nederland (2005) p.275

J. de Vries, Nieuw Nijmegen 1870-1970 (1969) p.110 

terug


REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: