Nieuwe pagina 1
Naam Kapelaan Joosten
Geslacht Man
Achtergrond crisistijd Kapelaan
Fictief of werkelijk Fictief personage
Auteur Henk Janssen
Kapelaan Joosten, 42 jaar, is reeds sinds 1925 werkzaam in de parochie van het Heilig Hart aan de Kraijenhofflaan in Nijmegen. Hij trekt zich vooral het lot van de werklozen en armlastigen aan. Spoedig is hij als geestelijk adviseur betrokken bij de Sint Vincentiusvereniging. 

De St.Vincentiusvereniging was een van de instellingen die zorg droeg voor de hulpverlening aan armen en werklozen. Deze instellingen werkten in Nijmegen samen onder de paraplu van het Nijmeegse Armenbestuur. Op de foto zien we het bestuur van de St.Vincentiusvereniging bijeen. Zoals gebruikelijk bij een katholieke vereniging was er een geestelijk adviseur aan het bestuur toegevoegd.

Bron: Katholieke Illustratie 15-07-1928, Katholiek Documentatie Centrum

Verder zit hij in het bestuur van de Vereniging van de H. Vincentius á Paulo en maakt hij als geestelijk adviseur deel uit van het bestuur van de Vrouwen van Liefdadigheid.

Deze foto toont het bestuur en leden van een Liefdadigheidsvereniging. De vrouwen zetten zich in voor de hulp aan armen en behoeftigen. Ze organiseerden bijenkomsten en voorstellingen waarvan de opbrengst bestemd was voor de arme mensen. Door aanwezigheid van een kapelaan is te zien dat deze vereniging uit katholieke vrouwen bestond.

Bron: Katholieke Illustratie 1932, datum onbekend, Katholiek Documentatie Centrum

Een prominente plaats bekleedt kapelaan Joosten in het R.K. Parochiaal Armbestuur Heilig Hart van zijn kerk. Naast de kapelaan zijn er ook leken werkzaam in dit bestuur. In 1935 reikt de kapelaan ter gelegenheid van het 25 jarig lidmaatschap van een medebestuurder een onderscheiding uit. 

Op deze foto krijgt een bestuurslid van de Armenzorg een onderscheiding opgespeld door een geestelijke van de parochie. De katholieke kerk steunde actief de activiteiten van de armenzorg in hun parochie. Ten behoeve van de armen werden er regelmatig collectes gehouden onder de misvieringen.

Bron: Archief Katholiek Documentatie Centrum, nr (1A5473)

Door de voortdurende crisis zijn veel parochianen in de jaren 1935/1936 aangewezen op hulp van het Armbestuur van de parochie. Zo organiseert het Armbestuur onder leiding van de kapelaan elke dag een gratis middagmaal voor de kinderen van de armlastigen van de Heilig Hart parochie.

Door de crisis hadden vooral kinderen van armlastigen het moeilijk. Hier krijgen ze een gratis middagmaal verstrekt. Vaak werden deze middagmalen aangeboden door zusters in een klooster of in de pastorie van een parochie. Vooral kinderen uit de grote gezinnen konden iedere middag van zo'n maaltijd gebruik maken.

Bron: Katholieke Illustratie 04-11-1931, Katholiek Documentatie Centrum

Regelmatig gaat de kapelaan op pad om via de Armenraad Nijmegen het een en ander voor zijn behoeftige parochianen te verkrijgen. Zo regelt hij in 1937 regelmatig bonnen waarop de stille armen varkensgehakt in blik kunnen krijgen en bonnen die voor zeer weinig geld goed zijn voor het verkrijgen van groenten. 

Dit is een bonnenboekje dat goed was voor het verkrijgen van 1/2 pond groenten per bonnentje. De regering stelde regelmatig voedsel ter beschikking voor de armlastigen en de werklozen. Via de gemeente werden aan deze behoeftigen bonnen verkocht die ingewisseld konden worden voor voedsel, in dit geval groenten. Zo waren er ook bonnen voor varkensgehakt in blik en voor broden.

Bron: Regionaal Archief Nijmegen, Archiefnummer 11294, fotograaf: H. Janssen

Ook stuurt hij regelmatig armlastigen van de parochie naar de soepkokerij van Sint Vincentius voor het afhalen van een pannetje soep.

De R.K. St.Vincentiusvereniging was een van de stichtingen in de stad die tijdens de depressie voedsel, kleding en soms wat geld gaven aan de armlastigen en werklozen. Hier op de foto zien we de soepkokerij van de St.Vincentiusvereniging. Hier werd de soep voor de uitdeling aan de behoeftigen bereid.

Bron: Katholieke Illustratie Knipselmap, datum onbekend, Katholiek Documentatie Centrum

Geregeld vraagt de kapelaan vanaf de preekstoel aan zijn parochianen om gul te geven voor de armen van de parochie. Gelukkig krijgt het Parochiaal Kerkbestuur ook regelmatig schenkingen via een legaat van een overledene. Zo schenkt Nicolaas de Wildt na zijn overlijden via zo’n legaat fl.1.000,-- aan de parochie voor de armen.

Bronnen

Regionaal archief Nijmegen, archiefstuk nummer J 121

Regionaal archief Nijmegen, archiefstuk nummer 740

Regionaal archief Nijmegen, archiefstuk nummer 10625

Katholiek Documentatie Centrum (KDC), krantenknipsel, trefwoord: armenzorg. Nederlandse Jezuďeten 2 februari 1985

Meer weten?

Van deze site 

Marina Ackermans, De werklozenzorg te Nijmegen en de levensomstandigheden van de werklozen aldaar gedurende de crisis van de jaren dertig.

Paul Backus, ‘New Deal’ aan de Waal, de uitvoer van publieke werken tijdens de jaren dertig in Nijmegen.

Joep Timmermans, Het katholieke aandeel in de sociale zorg tijdens de crisis.

 

Overig

J. Brinkhoff, Een eeuw Rooms-katholiek Parochiaal Armbestuur in Nijmegen 1857-1957

J. Brinkhoff, Een eeuw Sint-Vincentiuswerk in Neerbosch en Hees 1849-1949.

J.C. van Dam, Maatschappelijke zorg in historisch perspectief, honderd jaar armenwet 1854-1954. 

terug

Reactie 1:

Frits van Hintum, 16-10-2015: Als jongen geboren in 1937 kwam ik 2 maal in de week in de RK kerk in Utrecht (St. Anthonius) eind jaren 1940 1950.
Als kind was ik altijd onder de indruk van de collecte -lange stok met zakje kwam voorbij, soms met een belletje.
Voor de armen was het zakje rood. Toen ik het verhaal vertelde aan tijdgenoten wisten zij zich niet te herinneren en betwijfelden dat. Klopt mijn verhaal of heb ik het gedroomd?
Reactie 2:

Boy van Pelt, 17-10-2015: dat verhaal van de collectezak aan een steel met bel klopt als 'n bus, ook in de Theresiakerk was dat de gewoonte. De kleur van het zakje was rood en de steel zwart, dat was natuurlijk deels afgesleten.
Als misdienaar moest je ook tussen de gangen door lopen met een aantal kaarsen, de kerkgangers gaven geld voor het opsteken van een kaars, dat was altijd 'n kwartje of meer. De misdienaar moest dat dan doen.
Reactie 3:

Wil Struike, 17-10-2015: Ik heb geinformeerd bij een Nederlandse vriendin, woonachtig in Duitsland, die opgroeide in Utrecht. Ik wist uit gesprekken dat haar vader collectant o.i.d. was. Ze collecteerden toen met een fluwelen rode zak aan een lange zwarte stok. Ze vertelde ook nog dat haar vader als een bij hem bekende dame die over voldoende financien beschikte niets gaf hij per ongeluk, op het einde van de rij als de buidel over de hoofden van gelovigen ging, deze over haar hoedje of haren sleepte.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: