Nieuwe pagina 1

© copyright Henny Fransen,  Digitale bewerking; Henk Kersten/Stichting Noviomagus.nl

Een huis in Hees 

door Henny Fransen

Mijn grootmoeder van moederszijde, Gerarda Petronella van Son, werd op 8 augustus 1888 te Hees bij Nijmegen geboren als dochter van de metselaar Hendrikus van Son en Maria Adriana Jansen. Haar vader stamde uit een metselaarsgeslacht, want overgrootvader Jan van Son (Nederasselt 1798 - Hees 1859), kwam al met dit vak in aanraking toen hij Magdalena (Helena) van Eijkelen leerde kennen, een dochter van de meester metselaar Jan van Eijkelen uit Hees. Toen Jan van Son op 24 oktober 1824 te Nijmegen met Magdalena (Hees 1806 -1878) trouwde, was hij in een welvarende schoonfamilie terecht gekomen, want zijn schoonpapa bezat naast een royaal ingerichte boerenwoning in de dorpskom van Hees nog diverse landbouwgronden in het schependom: op de Laar, de Pulsenberg en de Roode Leeuw. En zoals gebruikelijk in die tijd combineerde zijn schoonvader zijn ambacht met het boerenbedrijf. Jan van Eijkelen was als zoon van Leonardus Eikelen en Hendrina Janssen op 7 januari 1770 te Elten gedoopt. Hij trouwde op 24 februari 1801 te Kranenburg met Joanna Ebben, dochter van Hermanus Ebben en Hermina ten Haeff. Joanna werd op 16 oktober 1771 in Kranenburg gedoopt.

Kort na zijn huwelijk ontving Jan van Eijkelen - die al vanaf 1794 in het Nijmeegs schependom woonde - de actie van indemniteit uit zijn geboorteplaats Elten, gedateerd 6 april 1801, die hem tegen een eventuele armoedeval moest beschermen. Maar hij zou deze borgbrief niet nodig hebben. Op 21 oktober 1805 kochten Jan van Eijkelen en Joanna Ebben voor de schepenen van Nijmegen hun eerste woning. Een huis met hof en bouwland, zeventig roeden groot, gelegen onder Hees op het Roth bij de kerk. Daarbij nog een stuk bouwland van vijfentachtig roeden op de Laar onder Hees. Voor het geheel betaalden zij f 3.367,50. Volgens een door Hans Giesbertz vervaardigde kaart van Hees met adressen en eigenaren in 1812 en 1832 lag het huis nr. 56 aan de Bredestraat, hoek Korte Bredestraat-Kerkstraat, daar waar nu het monumentale pand ”Beau Lieu” gelegen is. 

Op 13 december 1806 werd Jan van Eijkelen met het burgerrecht van Nijmegen vereerd. Op 30 september 1816 koopt hij voor f 120,- een loods aan de Nijmeegse Waalwal ten behoeve van zijn bedrijf en bij een veiling op 8 februari 1817 krijgt hij voorts een perceel bouwland onder Hees in handen van één bunder en zeven en twintig roeden, het Ooievaarsnest genaamd, voor de prijs van f 1520,- Op 25 januari 1821 wordt hij voor f 900,- eigenaar van een perceel bouwland van vijfentachtig roeden, gelegen in de Pulsenberg onder Hees, de Roode Leeuw genaamd. Op 11 oktober 1824 vindt voor notaris Pieter Wiegand uit Nijmegen ten behoeve van Jan van Eijkelen en zijn echtgenote de overdracht plaats van een huis met hof en land, vijfentachtig roeden groot, bij de kerk in Hees, voor de prijs van f 650,-. Op 28 augustus 1833 overlijdt zijn echtgenote Joanna te Hees. Ze is bijna 63 jaar oud geworden. (Klik hier voor een boedelinventaris, opgestuurd door Robert Spanings) Weduwnaar Jan van Eijkelen hertrouwt op 8 juni 1836 in Nijmegen met de 37-jarige Everdina Stevens, afkomstig uit Frasselt bij Kranenburg. De bruidegom is dan al 66 jaar. Hun huwelijk is echter geen lang leven beschoren, want terwijl Everdina in verwachting is van hun eerste kind, sterft Jan op 10 december 1837 in zijn woning. Op 11 april 1838 wordt in verband met de nalatenschap door notaris Willem Cato van Elsbroek in het sterfhuis de inventaris opgemaakt. Van negen uur in de ochtend tot zes uur in de avond wordt in het bijzijn van kantoorbediende Hendrikus van Essen en zadelmaker Jacobus Bouwman de inboedel beschreven. Als erfgenamen zijn aanwezig: Leonardus van Eijkelen, koopman te Nijmegen, Hermanus van Eijkelen, meester timmerman te Weurt, Helena van Eijkelen, huisvrouw van Jan van Son, meester metselaar te Hees, Hendrikus van Eijkelen, meester metselaar te Hees, en Everdina Stevens, weduwe uit het tweede huwelijk van Johannes van Eijkelen. Het huis van het echtpaar van Eijkelen bevatte twaalf vertrekken met een zolder en een deel, waar twee paarden, een melkkoe en de huifkar gestald waren.

Boedelbeschrijving in verband met de nalatenschap van Johannes van Eijkelen 
te Hees 11 april 1838 not. W.C. van Elsbroek 1838 boek 282 akte 921


Meubilaire en verdere gereede goederen 

In eenen kamer uitkomende aan de Straatweg
Twee schortgordijnen op eenen gulden vijftig cents 1.50
Twee paar glasgordijnen 3.50
Zeven schilderijen 3.50
Spiegel met vergulden lijst 5.00
Een dito gewaardeerd 3.50
Een tafel 3.00
Een dito kleiner 3.50
Zes stoelen met matte zittingen 6.00
Twee glasgordijnen 1.00
Een kagchel met toebehoren 8.00

In eenen kamer uitkomende aan den tuin
Een schortgordijn 0.75
Twee glasgordijntjes 0.75
Een ronde tafel 6.00
Drie onderscheidene stoelen 2.00
Vier schilderijen met vergulde lijsten 2.00
Twee kleine spiegeltjes met vergulde lijstjes 1.00
Een staande klok 40.00
Een houten kastje 1.50
Een hoekkastje 1.50
Een verlakt blaadje met twee wijnglazen 0.80

In de gang
Een lantaarn 0.75

In eenen zijkamer aan de linkerhand van den ingang des huizes
Twee paar glasgordijntjes 0.50 
Drie schortgordijnen 6.00
Een spiegel met bruine lijst 4.00
Acht stuks schilderijen met vergulde lijsten 8.00
Een chiffoniëre 13.00
Een likeur keldertje 2.00
Zes kopjes en schoteltjes 1.50
Een rood verlakte tabaksdoos 0.50
Twee beelden 2.00
Een theekistje 0.50
Vier porceleine borden 0.40 
Een gips beeld, defect 0.25
Twee verlakte glaasjes 0.50
Twaalf differente wijnglazen 1.20
Twaalf differente bierglazen 1.00
Een porceleine fruitmandje 0.20
Vier defecte schaaltjes 0.40
Een porceleine schotel 0.25
Lampetkan in schotel 0.60
Zeven borden 0.60
Een boterpotje 0.20
Een ronde tafel 8.00
Een uittrektafel 12.00
Dertien differente stoelen met trijpen zittingen 10.00

In eenen achterkamer uitzigt hebbende aan de Straat
Twee gordijntjes 0.20
Twee schilderijen op paneel 2.00
Elf differente schilderijen 2.50
Een spiegel met vergulde lijst, defect 0.60
Een Vriesche klok 5.00
Rommelarij 0.20
Kabinetstelsel van vijf potten 1.50
dito van drie potten 0.30
Een hoek buffet 6.00
Een kabinet 20.00
Een latafel 3.00
Een glazenkast 8.00
Een lessenaartje 0.50
Een gordijn 0.20
Een tafel 1.00
Vijf defecte stoelen 1.00
Vier stoven 0.50
Een boutijzer 0.50
Een kastje met beeldje 0.50
Een tinnen koffijkan met trekpot 2.50
Zestien porceleine borden 4.00
Koffij en theeservies met twaalf kopjes en schoteltjes 7.00
Drie porceleine bloempotjes 0.50
Twee blaauwe Zuikerpotten 0.50
Twee groote blaauwe koppen en schotels met dito theebus 0.75
Twee sauskommen 0.30
Eenig blikwerk 0.25
Zeven servetten 5.00
Elf dito 8.00
Vier tafellakens 12.00
Een dito 5.00 
Een bedlaken 2.00
Vier gordijntjes 0.30

In eenen Slaapplaats
Een pavilloen zonder behangsel 5.00
Een bed, peluw, twee kussens en twee dekens 50.00
Een karkistje 1.00
Een moltonne deken 4.00
Een rood behangsel voor een ledikant 3.00
Een bedlaken 1.50
Vier slopen 2.00
Acht witte borden 0.60
Saladebakje met eenig aardewerk 0.40
Tinnen bierkan 0.30
Een koperen vijzel 1.50
Eenig blikwerk 0.20
Rommelarij 0.20
Tinnen tabaksdoos 0,75
Verlakt trommeltje 0.50

In een opkamertje
Een Caraft 0.30 
Een Engels lampje 0.50
Een schilderij 0.25
Een tafeltje 0.80
Een aarde schotel 0.30
Een stoel 0.50
Twee dito 1.00
Een kuip 1.00
Een spiegel 0.40
Een kapstok 0.10
Een tafelkleed 0.20 
Overtreksel van stoelen en kussens 1.00
Eenig borstelwerk 5.00
Twee tafelkleeden 1.00
Twee handdoeken 0.30
Bijen net 0.20
Een pompenbak 2.00
Half vaatje 0.75
Eenig houtwerk 0.50
Eenige flesschen en kruiken 1.50

In de keuken
Een bank 0.75
Een oud karpet 1.00
Een tafel 0.75
Twee haardkettingen 1.00
Haard gereedschap 0.50
Twee blikken lampen 0.50
Een koperen dito met nachtblaker 1.00
Een koperen waterketel 1.00
Een vuilnis blik 0.30
Een kantoorstoof 1.50
Twee tinnen kandelaars 1.50
Een ijzeren pot 1.50
Vijf stelselkommen 1.00
Twee koperen koffijkannen 0.50
Eenig defect aardewerk 0.50
Eenige potten en pannen en flesschen 0.50
Een houten emmer 0.75
Een tinnen schotel 0.40
Een aks 1.50
Een oud tapijt 5.00
Een vleeschhaak, vlegel en spade 0.25
Een punder 2.00
Twee ledige zakken 0.50
Drie stoelen 0.50
Een kagchel met toebehoren 7.00
Schaal en balans 1.00
Aschbak 2.00
Een zeeft 0.40

Boven de keuken
Twee stoelen 0.50 
Een oud spiegel 0.30 
Een karkastje 0.60
Een bed 16.00
Drie oude dekens 3.50
Twee dito 3.50
Twee bedlakens 2.00
Twee dito 1.20
Een oud bed en peluw 13.00
Een koperen emmer 1.50
Een dito ketel 1.00
Oud koper 1.00
Een melktuit 3.50
Een oude kagchelketel 3.00
Een koperen fornuisketel 4.00
Een mand 3.00
Een koperen koffijmaat 0.60
Twee vegers 0.50
Twee bakjes met messen 0.40
Twee tonnen 0.40
Een stoof met steenen blad 1.20
Houtwerk 2.50
Een punder 4.00
Een vat 1.00
Een karkistje 2.50
Tuingereedschap 1.50
Drie oude tonnen 1.20
Eenige oude tapijten 3.00
Oud ijzer, en blik 5.00
Een kleerkist 3.00
Eenig touwwerk 4.00
Een oude kagchel 3.00
Oud ijzer, hout en rommelarij 6.00 

Op de goot
Een koffijketel 1.50
Een koffijkan, een comfoort 1.00
Twee tinnen sauskommen 1.00
Koper schaaltje 1.00
Twee tinnen borden 0.50
Zes aarde borden 0.50
Eenig aarde en twee schaaltjes 0.30
Een rek 0.50
Een karnton 3.00
Een wankuipje en vaatje 10.00
Een ijzeren pot 1.50
Kleine dito 1.00
Een oud rek 0.25
Een kuip 1.00
Een lessenaartje 2.50

In eenen bovenkamer ter linkerzijde
Een kastje 3.00
Een steekbakker 2.00
Een schaaltje en eenige flesschen 0.75
Een bed, peluw en twee moltonnen dekens 20.00
Een ledikant 6.00

In een kamertje daarneven
Een tafel 2.00

In een kamer ter rechterzijde
Drie tapijten 20.00
Eenige ledige flesschen 1.40
Een stoof 0.30
Een vat met knolzaad 1.00
Een ijzeren doofpot 4.50

Op den Zolder
Een hoop rogge 50.00
Dito weid 60.00
Garst en erwten 10.00
Een half Nederlandsche mud 4.00
Een moltonne deken 1.50
Een vaatje 0.40
Blikke trommel 0.75
Oude stoelen 3.00
Bakken met zaad 2.00
Een hoop haver 30.00 
Op de deel
Een oude kast 2.00
Een trogbak 3.00
Een dito 5.00
Een kist 2.50
Oud houtwerk 1.50
Een stortbak 3.00
Een hakselkist 4.00
Een kalkemmer 2.00
Eenig oud houtwerk 3.00
Dito 2.50
Een paard 30.00
Dito 160.00
Een melkkoei 75.00
Een huifkar 55.00
Paardentuig 28.00

Buiten het huis
Mest en vaalt 40.00
Brandhout 1.00
Oude ramen 6.00
Idem 15.00
De afbraak eener loods met bijliggend hout 40.00
Acht vimmen brandhout 44.00
Aard appelen in de kuilen 80.00
Bonenstaken 3.00
Een tuinbank 1.00
Een stilletje 0.30

In de Schuur
Oud houtwerk 2.50
Drie ramen en twee zerken 7.00
Rommelarij 4.00
Balken 3.00
Slieten en balkhouten 10.00
Deuren 3.00
Een kar 30.00
Een korte kar 24.00
Een ploeg 10.00
Een wanmolen 3.00
Een snijbak 2.00
Een trap en eenig plantenwerk 3.00
Kaf en brandhout 3.00
Een ladder 2.50
Hooi 44.00
Stroo 20.00
Deelgereedschap 4.00
Puin 2.00
Een kar 60.00
Nog eenige goederen welke in de wasch zich bevinden
als vijf paar bedlakens 7.50
Drie servetten 1.80
Een paar kussensloopen 0.75
Een katoenen deken 1.50
Eenige oude gordijnen 1.00
Nog in een kastje gevonden eenig glaswerk 4.10

Bedragende alzoo de waarde der geïnventariseerde meubilaire en verdere gereede goederen,
te zamen de Som van Een duizend vijfhonderd vijf en negentig guldens, vijf en dertig cents
f 1595,35

Kontante gelden
In diverse muntspecien de Som van honderd drie en tachtig gulden, zegge f 183,-
Voorts nog een bankbillet, groot honderd gulden f 100, 
Totaal f 283,- 

Tot slot werden de boeken geteld. Het waren er eenentwintig in folioformaat. Deels in losse 
bladen en deels in karton genaaid of ingebonden. Tenslotte nog een aantal losse vellen met aantekeningen vanaf 1802 betreffende het beroep van wijlen Jan van Eijkelen. Als stille getuigen van een werkzaam en bewogen leven.

woordverklaring
pavilloen: hemel van een ledikant
punder: weeginstrument
steekbakker: staak voor bakoven
vim brandhout: ca 100 bossen
stilletje: privaat, vrijstaand toilet
slieten: lange dunne balken

Henny Fransen, sept. 2007

terug

Reactiepagina
Reactie 1:

Ruud de Grood, 16-08-2016: Grappig. In dit huis was mijn eerste kamer, rechts beneden 2 ramen, waar ik twee jaar gewoond heb 1981 - 1983
Reactie 2:

Rob Essers, 09-07-2020: In de Oorspronkelijke aanwijzende tafel (OAT 1832) staat metselaar Jan Eijkelen (Joannes van Eijkelen) (Elten 21 november 1773 [doop] – Nijmegen 10 december 1837) vermeld als eigenaar van onder meer perceel nr. 322 met huis en erf in de kadastrale gemeente Neerbosch, Sectie B: Hees, in Het Rot.

In het Het Schependom van Nijmegen in woord en beeld (1912) komt het huis op verschillende plaatsen ter sprake. Van Schevichaven schrijft in zijn bijdrage over 'Hees en zijn oude buitenverblijven': "De gewezen metselaarsbaas Van Eykelen, exploiteerde een paar zomers dat buiten dat den hoek vormt tusschen de Dorpstraat en de Breestraat, als logement en theetuin, doch eindigde met in December 1841 failliet verklaard te worden." (p. 42)

Vreugde-Rijk
In de Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant van 3 april 1841 wordt 'HET LOGEMENT VREUGDE-RIJK TE HEES' door de eigenaar L. van Eykelen (Leonardus van Eijkelen) aanbevolen. In de advertentietekst staat dat het logement "in het vorige jaar geheel nieuw tot verblijfplaats van Vreemdelingen is ingerigt. (...) Ook zijn bij hem Apartementen TE HUUR, met of zonder Tafel." Blijkbaar heeft er in 1840 een ingrijpende verbouwing plaatsgevonden.
Leonardus van Eijkelen, ged. Nijmegen 29 april 1808, † Antwerpen 1 april 1844, zn. van Joannes en Joanna Ebben, tr. 1e Nijmegen 22 mei 1830 Hendrina Ferrari, ged. Nijmegen 18 mei 1806, † ald. 15 nov. 1836, dr. van Antonius en Helena Heger; tr. 2e Nijmegen 7 febr. 1839 Cornelia Koppel, ged. Breda 9 sept. 1807, † Hees 29 juni 1885, dr. van Guilielmus en Lucia Vreugdenrijk; zij hertr. Ravenstein 17 aug. 1858 Joannes Tissot van Patot.

De naam van het logement vertoont een opvallende overeenkomst met de meisjesnaam van zijn tweede schoonmoeder. De weduwe Koppel- Vreugdenrijk was koffiehuishoudster van KOFFIJHUIS DE GALLERIJ aan de Waal (Wijk D, nr. 723); zie gegevens van de Stichting Historisch Huis- en Veldnamenonderzoek Kwartier van Nijmegen (2007).

Het logement, wijn- en koffiehuis in Hees is geen commercieel succes. In de Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant van 19 januari 1842 roept de curator in het faillissement alle bekende en onbekende schuldeisers op. Op 17 maart 1842 volgt een openbare verkoop van "eene menigte MEUBILAIRE GOEDEREN". Het pand is eigendom van zijn broer Hendrik.
Hendrik van Eijkelen, geb. Nijmegen 29 mei 1816, † Nijmegen 23 febr. 1862, zn. van Joannes en Joanna Ebben, tr. 1e Arnhem 5 juni 1838 Cornelia Goris, geb. Arnhem 14 okt. 1820, † Nijmegen 22 juni 1852, dr. van Bernardus en Hanna Meulenbroek; tr. 2e Nijmegen 8 febr. 1854 Dina Goris, geb. Arnhem 17 sept. 1824, † Nijmegen 9 mei 1855, zuster van zijn eerste echtgenote; tr. 3e Beugen en Rijkevoort 27 nov. 1855 Elisabeth van de Sandt, geb. Arnhem 25 juni 1828, † Berghem 8 maart 1910, dr. van Henricus en Geertruida Damen; zij hertr. Nijmegen 3 okt. 1866 Antonius Johannes Franciscus van der Heijden.

Eigenaar Hk. van EYKELEN, Mr. Metselaar te Nijmegen, biedt het HUIS VREUGDERIJK te Hees, bij Nijmegen op 2 februari 1842 te huur aan. Uit de advertentie blijkt dat het huis verdeeld is in een ONDERHUIS en een BOVENHUIS. In 1859 verkoopt hij een aangrenzend perceel aan Maria Bleecker (Amsterdam 25 juli 1801 – Hees 1 juli 1873) weduwe van Johannes Weijerman (akte d.d. 21 december 1859). Het pand dat zij hierop heeft laten bouwen, wordt later Villa RICORDO genoemd.

Na zijn dood wordt "De Buitenplaats VREUGDENRIJK onder Hees, bestaande in HEERENHUIS, TUIN en ARBEIDERSWONING, zamen groot 31 roeden 6 ellen" door zijn erven te koop aangeboden (PGNC, 10 mei 1862). De buitenplaats blijft in de familie.

De buitenplaats blijkt in 1884 eigendom te zijn van Elisabeth van de Sandt (37/64 deel), de weduwe van Hendrik van Eijkelen, haar tweede echtgenoot Antonius Johannes Franciscus van der Heijden (1/64 deel) en Hendrikus Hermanus Aloijsius van Eijkelen (13/32 deel), een zoon van Hendrik en Elisabeth van de Sandt. Zijn lenen in 1884 een bedrag van 7000 gulden van de Beekse rentmeester Hendrik Frans Gerhard van Haaren. In een schuldbekentenis met hypotheek (akte d.d. 25 februari 1884) staat:

"Tot zekerheid voor de terugbetaling van het kapitaal en de betaling van renten en kosten verleenen de comparanten recht van hypotheek op:
Een buitenverblijf genaamd „Vreugde rijk” gelegen te Hees, gemeente Neerbosch, op den perceelsgewijzen kadastrale legger dier gemeente bekend in Sectie B nummers 588, 589 en 590, als te zamen groot een en dertig aren zes centiaren.
"
Reactie 3:

Rob Essers, 10-07-2020: "Buitenverblijf Vreugderijk, aller aangenaamst gelegen in de kom van het dorp, bestaande uit dubbel HEERENHUIS met afzonderlijke BOERENWONING en grooten schaduwrijken TUIN", wordt 12 en 26 juni 1885 geveild en verkocht (PGNC, 24 mei 1885). Op verzoek van de heer Van Haaren uit Beek en de verdere erven van wijlen de heer J.C.H. van der Heijden wordt in De Gelderlander van 6 maart 1892 opnieuw de publieke verkoop op 10 en 24 maart 1892 aangekondigd van "Het HEERENHUIS, genaamd »Vreugderijk”" en "Een daarbij gelegen HUIS verdeeld in twee WONINGEN met TUIN".
Heinrich Franz Gerhard van Haaren, geb. Wijler (Duitsland) 23 dec. 1855, † Warmond 4 nov. 1938, zn. van Heinrich Franz en Maria Roelofs, tr. Ubbergen 30 april 1878 Maria Elisabeth Jacoba Huberta van der Heijden, geb. Utrecht 11 april 1856, † Warmond 21 aug. 1937, dr. van Josephus Christianus Hubertus en Wilhelmina Gertruda Huberta Hanenberg.

Rentmeester Heinrich Franz Gerhard van Haaren uit Beek staat in verschillende akten vermeld als Hendrik Frans Gerhard van Haaren. Hij is in de periode 1885-1892 een van de eigenaren van het herenhuis. De verkoop volgt op het overlijden zijn schoonvader.
Josephus Christianus Hubertus van der Heijden, geb. Nijmegen 18 maart 1819, † Arnhem 7 febr. 1892, zn. van Johannes en Maria Henrica Mertz, tr. Wageningen 9 sept. 1852 Wilhelmina Gertruda Huberta Hanenberg, geb. Arcen 1 sept. 1827, † Lobith 1 maart 1884, dr. van Bernardus en Margareta Huisman en wed. van Theodorus Johannes Okhuijsen.

De naam Vreugderijk (met op zonder n) ben ik na 1892 niet meer tegengekomen. In Het Schependom van Nijmegen in woord en beeld (1912) komt deze naam niet voor. In de Beschrijving van Hees, Wijk E, van dr. De Blécourt staat: "Nu volgen nog eenige boerenwoningen, links en rechts van den weg, totdat men de koperslagerij van den heer Poort aan den linkerkant passeert om dan op den hoek van Breedestraat en Dorpsstraat een dubbel heerenhuis aan te treffen van den heer H. Vink. Vroeger behoorde dit huis aan den heer O. van Haaren, rentmeester uit Beek en voor een 25 jaren was daar nog de meisjesschool van de dames Hoek en Gelderman. Het front van de eene helft van dit hoekhuis ziet op de Breedestraat uit. Waar de Breedestraat eindigt, is ook het einde van de Dorpsstraat en begint de Kerkstraat, die tot huize „de Witte Poort” loopt om dan te eindigen bij de Dennenstraat." (p. 157)

school
In Het Vaderland van 9 april 1877 werd al melding gemaakt van de dag- en kostschool voor meisjes van Mej. Mingelen, die enige jaren eerder werd opgericht. Hoofdonderwijzeres Goverdina Johanna Mingelen ('s-Gravenhage 12 mei 1848 – 's-Gravenhage 6 januari 1892) vestigde zich op 24 november 1873 in Hees. In de periode 1880-1883 stond de Kostschool voor jonge dames onder directie van Mej. M.C. Julius. Hoofdonderwijzeres Maria Cornelia Julius (Utrecht 1 december 1849 – Rotterdam 19 februari 1929) werd opgevolgd door de onderwijzeressen Petronella Hoek (Schiedam 26 januari 1830 – Avereest 20 juli 1905) en Henrietta Clasina Catharina Gelderman (Meppel 21 april 1842 – Deventer 4 juli 1928). Zij vertrokken op 7 december 1887. Uit niets blijkt dat ook de kostschool Vreugderijk werd genoemd.

Beau Lieu
De naam Beau Lieu ben ik voor het eerst tegengekomen in bovengenoemde beschrijving van Hees van dr. De Blécourt: "Tegenover Rustbof ligt het zooeven reeds genoemde dubbele heerenhuis, waarvan het tweede front op een langs den straatweg zich uitstrekkenden tuin uitziet. Deze helft van het huis wordt na de grondige restauratie, door den heer Vink aangebracht, bewoond door de dames Suringar en Kocken. "Beau Lieu" is de naam van het huis. De dames S. en K. zijn echte dierenvriendinnen (...)." (Het Schependom van Nijmegen in woord en beeld 1912, pp. 158-159)

Wannneer schilder Hermanus Vink (Ubbergen 31 maart 1854 – Hees 26 maart 1939) het pand heeft aangekocht, heb ik niet kunnen achterhalen. Voor de grondige restauratie had het pand al verschillende huisnummers. In de periode 1890-1910 hadden de verschillende delen de wijkgebonden huisnummers 208 en 209. Bij de invoering van de straatgeboden huisnummering in 1910 zijn de adressen gewijzigd in Dorpstraat 188 Hees en Breedestraat 201 Hees.

„BEAU LIEU”, Dorpstraat 188 Hees, staat vermeld in een advertentie in de Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant van 29 september 1912 waarin pluimvee te koop wordt aangeboden. Mogelijk is de naam Beau Lieu bedacht door Henriette Elise Suringar (Amsterdam 26 november 1852 – Nijmegen 24 februari 1920) en Clara Anette Frederika Kocken (Breda 10 augustus 1858 – Heemstede 13 juni 1945) die hier in 1911 kwamen wonen en in 1914 weer zijn vertrokken.

Landhuis Beaulieu (zonder spatie), Bredestraat 201 en Korte Bredestraat 62, is een gemeentelijk monument (raadsbesluit d.d. 6 september 1995). In de redengevende omschrijving staat: "Bouwjaar: midden 19de eeuw.". In de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) staat bij Bredestraat 201 Nijmegen (pand ID 0268100000024985) het bouwjaar 1885 en bij Korte Bredestraat 62 Nijmegen (pand ID 0268100000024986) het bouwjaar 1900. Gelet op de geschiedenis van het Logement Vreugderijk en de gelijknamige buitenplaats (zie reactie 2) ligt het meer voor de hand om het jaar 1840 als bouwjaar aan te merken.
Reactie 4:

Rob Essers, 13-07-2020: De informatie van dr. De Blécourt over de meisjesschool (zie reactie 3) is mogelijk niet juist. Volgens het bevolkingsregister 1880-1890 woonden de dames Hoek en Gelderman op het adres Wijk E, nr. 127. Op hetzelfde blad staat ook mej. M.C. Julius vermeld. Zij vestigde zich hier op 26 mei 1880; zie ook bevolkingsregister 1870-1880. Het pand had voor 1880 het adres Wijk E, nr. 65. Mej. G.J. Mingelen woonde vanaf 24 november 1873 in hetzelfde pand. Zij staat in het adresboek 1878-1879 staat onder HEES (Wijk E) vermeld als: "Mingelen, G. J., Kostschoolhs., 65d."

In het bevolkingsregister 1870-1880 staat als eerste hoofdonderwijzeres Anna Maria Carolina Charlotta Rehm, geb. Dusseldorf 16 december 1835, vermeld. Zij had zich op 16 juni 1871 vanuit Vorden op het adres De Laar, Wijk E, nr. 83 gevestigd als opvolgster van Johanna van de Kamp (Arnhem 20 januari 1833 – Nijmegen 19 augustus 1891). In een advertentie in de Opregte Haarlemsche Courant van 17 juli 1866 werd al melding gemaakt van "hare INRICHTING van opvoering en onderwijs voor Prot. Juffrouwen te Hees, bij Nijmegen". Op 24 april 1871 vertrok zij naar Hasselt; zie bevolkingsregister 1870-1880.

Kerkpad
Mej. Rehm blijkt voor 8 april 1872 verhuisd te zijn naar het adres naar Wijk E, nr. 65. Het adres is na de volkstelling op 31 december 1879 werd gewijzigd in Wijk E, nr. 127. Na de volkstelling op 31 december 1879 is dit adres volgens mij gewijzigd in Wijk E, nr. 172. Bij de invoering van de straatgebonden huisnummering in 1910 heeft het pand het adres Kerkpad 30 Hees gekregen.

Dat zou betekenen dat de kostschool gevestigd was in het rijksmonument met de naam Olde Wehme. Volgens de redengevende omschrijving gaat het om een voormalige PASTORIE uit ca. 1870 en hoorde de pastorie bij het middeleeuwse kerkje van het dorp Hees. Het opmerkelijke feit doet zich voor dat de eerste predikant die ik heb kunnen traceren, hier op z'n vroegst in 1886 is komen wonen. Ds. Jan Theodorus Joosting (Maurik 9 maart 1835 – Nijmegen 18 december 1924) woonde vanaf 9 mei 1870 in Neerbosch.

In de beschrijving van Hees van dr. De Bécourt staat: "Aan het Kerkpad, dat langs en achter den tuin van den heer P. Lamers loopt, ligt halverwege aan den linkerkant de pastorie van de Ned. Hervormde kerk, een groot, flink gebouw, waarin Ds. J. Joosting na zijn vertrek uit de pastorie van Neerbosch nog een 15 jaren ongeveer heeft gewoond, om daarna als emeritus-predikant in Nijmegen metterwoon zich te vestigen."(Het Schependom van Nijmegen in woord en beeld 1912, pp. 159-160). Zijn opvolger ds. N. Jolles werd in 1902 beroepen. In het adresboek 1902 staat "Joosting (J Th) em predikant, fransche straat 83".

Op basis van bovenstaande gegevens acht ik het alleszins dat aannemelijk het pand aan het Kerkpad pas na de opheffing van de kostschool in gebruik genomen is als pastorie. Uit niet blijkt dat de dames Hoek en Gelderman in de periode 1883-1887 met de school naar Vreugderijk (Beau Lieu) zijn verhuisd.

Over de bouw van het pand aan het Kerkpad heb ik niets kunnen vinden. Ik sluit niet uit dat het pand in of omstreeks 1871 gebouwd is als kostschoolhuis. Mogelijk heeft het Schoolfonds Hees, Neerbosch en Hatert een rol gespeeld bij de bouw van het pand.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: