Villandry

© Gerard Leonards; digitale bewerking 03-11-2020 Mark van Loon/Stichting Noviomagus.nl

Landgoed Villandry - Een pareltje in Nijmegen

door Gerard Leonards




Vorige maand verscheen LANDGOED VILLANDRY - Een pareltje in Nijmegen. Door de coronamaatregelen verviel de boekpresentatie en omdat het maar op enkele plekken verkrijgbaar is geven we het graag wat extra aandacht.
De schrijver maakte voor u onderstaande mini-samenvatting.
Het 240 pagina's en meer dan 250 afbeeldingen tellende boek is voor EUR 25 te koop bij boekhandel Roelants en via een e-mail aan de schrijver.


De historie van "Landgoed Villandry" in hoofdlijnen

De stichter van Landgoed Villandry, de heer Charles Blanckenhagen (geboren 25-07-1855 in Soerabaya en overleden 26-09-1921 in Haarlem) had in de periode 1890 tot 1895 buitenplaats "de Kleine Uilenput" in Berg en Dal in zijn bezit. Hij was een afstammeling van een familie die in Nederlands Oost-Indië de suikeronderneming "Djatie" had gesticht en daar veel geld mee had verdiend. Charles stond een aantal jaren op een lijst van grootste belasting-betalers van de Provincie Gelderland.
Kennelijk was hij gecharmeerd van de omgeving van Nijmegen, want hij ontwikkelde een bouwplan voor een eigen buitenplaats: VILLANDRY. Er zijn geen bouwtekeningen van de in 1904 in gebruik genomen villa terug te vinden. Op zijn in de jaren ervoor verworven circa 20 ha grond stond links van de toegangsweg een woning, op het terrein daarachter "de Valenbaart" bouwde hij een zogenaamde "ontwikkelingsboerderij". Bij zijn villa kwam ook een koetshuis. Hij heeft niet echt kunnen genieten van zijn buiten, want medio 1905 bracht dagblad de Gelderlander in een serie artikelen naar buiten dat dochter Anneke (uit zijn eerste huwelijk), na door haar stiefmoeder te zijn mishandeld, was ontvoerd. Was het een sensatieverhaal of stak er meer achter? Feit is dat er een voor die tijd enorme golf van publiciteit ontstond, mede door de rechtszaken die er het gevolg van waren. Door de rechtszaken, Charles werd in hoger beroep veroordeeld tot vijftig gulden boete en ontzetting uit de ouderlijke macht, voelde hij zich in zijn eer en goede naam aangetast en bracht in Nijmegen niet veel tijd meer door.


Huize Villandry met de in 1926 aangebouwde vleugels

In 1907 werd door een comité van spoorwegmannen een vereniging opgericht met de naam "Vereeniging tot Oprichting en Exploitatie van een Herstellingsoord voor Spoorwegpersoneel". De vereniging kwam ter ore dat in Nijmegen weleens een heel geschikt gebouw met omliggende terreinen beschikbaar zou kunnen zijn. Na onderhandelingen huurden zij Villandry voor een periode van vijftien jaar tegen een vaste huurprijs van vijftienhonderd gulden per jaar en ingaande januari 1909. Er waren slechts enkele kleine aanpassingen in het gebouw nodig en op het terrein (in tuin en bos) werden een aantal lighallen geplaatst.


Lighallen in het bos

Villandry kon in de eerste periode aan 25 patiënten plaats bieden, allen lid van hun vereniging. De leden betaalden destijds van hun karige loon 13 cent contributie per maand en konden door hun lidmaatschap gratis (!) verpleging krijgen. Door veel publiciteit en via de vakbonden steeg het aantal leden en mede daardoor het aantal opnames op Villandry. Door veel rust, goede verzorging en de aangename omgeving konden de patiënten meer weerstand opbouwen, was de redenatie. Op 25 maart 1909 was de officiële opening van het Herstellingsoord met een flink aantal notabelen én ook mevrouw Blanckenhagen-Fröhlich Hubert woonde de opening bij.
Door de groei van het aantal opnames werden in het bestuur plannen ontwikkeld om het gebouw uit te breiden. Toen de huurperiode ten einde liep, werd onderhandeld over aankoop van het complex. De eigenaren vroegen tweehonderdduizend gulden. De helft ervan werd uiteindelijk overeengekomen, zodat in 1922 de Vereeniging de trotse eigenaar werd en daarna in hoog tempo de ontwikkelde uitbreidingsplannen werden gerealiseerd: de villa werd verbouwd en er kwam aan weerzijden een vleugel met patiëntenkamers (capaciteit 55 bedden).

Enkele jaren later werd het Kinderhuis (capaciteit 48 kinderen) aan de Bosweg geopend, de tuinmanswoning werd compleet vernieuwd en uitgebreid met een wachtruimte en ook werd Hotel de Wageningsche Berg aangekocht als vacantieoord voor de leden.
Na de realisatie van dit alles brak de Tweede Wereldoorlog uit. Op Villandry was in die jaren geen sprake van oorlogsgeweld, maar de periode september 1944 tot mei 1945 was zeer turbulent. Er werd in het Herstellingsoord een noodhospitaal ingericht en in het Kinderhuis een noodopvang voor gezinnen.
Eind 1987 werden de activiteiten van de Vereniging in Nijmegen gestopt. De vereniging fuseerde met de Astma Vereniging van de Spoorwegen tot de nu nog steeds bestaande
Welzijnsvereniging Villandry, kantoorhoudende in den Bosch.

Een projectontwikkelaar meldde zich met een plan voor de bouw van een 5-sterren hotel op het terrein van de boerderij. Daarnaast waren er plannen voor appartementen in de Villa en er zouden twee nieuwe vleugels op het terrein worden bijgebouwd, het Kinderhuis zou nog een tijd verhuurd blijven. Na een langdurige inspraakperiode werd besloten dat Villandry groen moest blijven. Het hotelplan werd afgewezen, daarvoor in de plaats kwam toestemming voor de realisatie van twee grote villa's die in het begin van de nieuwe eeuw tot stand kwamen. Het plan voor de appartementen bestond uit 70 fraaie koopappartementen. Uiteindelijk werd het een kleiner aantal, door samenvoeging kwamen er 54 stuks. Het complex werd op 12 juni 1998 feestelijk geopend. Het Kinderhuis werd meermalen verhuurd en uiteindelijk verkocht aan de Waalboog, die het in 2019 op haar beurt weer verkocht aan een Nijmeegse projektontwikkelaar.
Inhoudsopgave:
p007 Voorwoord
p009 H1. Bouw en eerste bewoners
p029 H2. Oprichting en geschiedenis 'Welzijnsvereniging Villandry' (WVV)
p043 H3. Huur en Koop van Villandry door Staatsspoorwegen
p064 H4. Uitbreiding Villa met twee aangebouwde vleugels
p077 H5. Uitbreiding met Kinderhuis Villandry
p099 H6. Uitbreiing met tuinmanswoning en wachtruimte
p107 H7. De 'Valenbaart'
p117 H8. Villandry in de oorlogsjaren
p133 H9. Na WO-II tot sluiting Herstellingsoord
p145 H10. Plannen voor appartementencomplex
p151 H11. Bouw en ingebruikname van de appartementen
p167 H12. Jongste geschiedenis
p173 H13. Even bij de buren langs (Groesbeekseweg, Bosweg, Postweg)
p197 H14. Kwartierstaat Joséphine Théoorine S.G. d'Harvant Bigot de Villandry
p211 Dankwoord
p213 Geraadpleegde literatuur en websites
p215 Bijlagen

--o||o--

Meer verhalen over en afbeeldingen van Villandry op Noviomagus.nl:
Ansichtkaarten Herstellingsoord Villandry
Kinderhuis Villandry
Gevelstenen Huize Villandry

terug naar Gastredactie-overzicht

Reactiepagina
Reactie 0:

Gerard Leonards, 05-11-2020: de historie van Landgoed Villandry
Reactie 1:

Rob Essers, 06-11-2020: In mijn Stratenlijst gemeente Nijmegen komt ook de vrijheidsberoving en mishandeling van de toen 14-jarige dochter Anna Louise Caroline Blanckenhagen (1891-1969) ter sprake. Interessant in dit verband is een ingezonden stuk in de De Sumatra Post van 12 augustus 1905 van advocaat en procureur mr. A. van der Goes [van Naters]. De vader van de raadsman van de heer Blanckenhagen was een volle neef van zijn eerste echtgenote en moeder van het 'slachtoffer'.

smaadschrift
Nog interessanter zijn de rechtzaken in de periode 1906-1908 over de onjuiste berichtgeving. De Rechtbank Arnhem veroordeelde dagblad De Gelderlander in 1907 tot een boete van f 50,- aan ieder van de eisers en in de kosten van het geding. Eind 1908 bevestigde het Hof Arnhem dit vonnis in de zaak-Blanckenhagen contra De Gelderlander.
RECHTZAKEN.
Proces Blanckenhagen contra
„de Gelderlander.”
Men meldt ons uit Arnhem:
Bij arrest van het Gerechtshof te Arnhem, heden gewezen, werd het vonnis der Rechtbank in de zaak van de echtelieden Blanckenhagen tegen de maatschappij „de Gelderlander”, waarbij dit blad was schuldig verklaard aan smaadschrift, bevestigd. Het Hof nam aan, dat de onwaarheid der te laste gelegde feiten gebleken was en dat bij het publiceeren dezer artikelen geen enkel beter motief, maar alleen de lust tot een sensationeel artikel te plaatsen, had voorgezeten.

bron: Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant, 24 december 1908

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: