IkWouDatIkNogKindWas

© Cees de Vos, digitale bewerking 20-08-2019 Marcel van Dinteren/Stichting Noviomagus.nl

Ik wou, dat 'k nóg kind was...

door Cees de Vos


St. Jansschool, 't laat me niet los, ze blijft me bij...

Ingeval de lessen op Lagere School op 1 september begonnen, en Ceesje de Vos in november 1940 zes jaar werd, moest de kleine man langer dan gebruikelijk op de Nonnenbewaarschool aan de Dobbelmannweg opgeborgen worden.

Op maandag 1 september in het "Oorlogsjaar 1941" op twee maanden na 7 jaar oud, startte Ceesje om 09.00 uur zijn eerste les op de St. Jansschool, school voor Katholieke jongens aan de Groenestraat 227 Nijmegen.

De weg van huis naar de school was heen en terug een kleine drie kilometer lopen, in die jaren een doodnormale zaak, alles deed je met de benenwagen. Ook een wandeling naar de stad ging lopend, een bus reed er niet. Geen enkel kind had een fiets en met een auto naar school gebracht worden kon al helemaal niet. Geen ouder had een auto, alleen de huisarts verplaatste zich per automobiel naar zijn patiënten. De aardige dokter Nuver was bij ons kind aan huis, "Er wier altied wel un kientje onwel gewurden, door roodvonk, mazelen, pokken, bof of een ander soort kinderziektes." Het onderwijzend personeel kwam voor zover mij bekend per fiets naar school.

Mijn oudste broer Jo moet op 1 september 1941 - als zijn schooljaren volgens plan zijn verlopen - de lessen zijn vervolgd bij meester La Ruelle in de vijfde klas. Het troostte mij mijn oudere broer reeds op school te weten, we liepen dan ook vaak samen naar school.

In de loop der tijd volgden nog drie vosjes de lessen aan de St. Jansschool: de broers Henk, "† Leo de eerste" en Willie. De laatste twee vosjes Peter en onze benjamin "Leo de derde" volgden de lessen aan de St. Antoniusschool, de wat deftiger school in de Verlengde Groenestraat. Het was de wens van mijn Moeder om haar laatste twee zonen op deze school de lessen te laten volgen. Voor Peter en Leo was het wel zo'n 700 meter verder lopen naar school vanaf ons huis aan de Hatertscheveldweg 504.


St. Jansschool in 1950



"Aan de hand van mijn lieve Moeder stak ik op maandag 01 september 1941 's ochtends om ±08.50 uur bibberend van de zenuwen de grote speelplaats van de St. Jansschool over om onder emoties en enige traantjes overgedragen te worden aan de onderwijzer van de eerste klas, meester Jans."


Meester Jans

Voor mijn zeven schooljaren op de St. Jansschool zie "St. Jansschool en Meester van Steen"

Klokkijken

In de eerste klas bij meester Jans leerden we naast schrijven, lezen m.b.v. 't leesplankje "aap-noot-mies" en de eerste beginselen van het rekenen ook "klokkijken", daarbij rekenschap geven van het begrip Tijd. Op tijd naar school gaan, op tijd gaan eten, op tijd spelen, op tijd plassen en op tijd naar bed.


*Wat is TIJD, in wezen kom je er niet achter, het is en blijft voor de mens het grootste Mysterie.
Menig spreekwoord over de Tijd geeft het aan.

Google: Spreekwoorden en Gezegden over Tijd.


Regulateurklok bij ons thuis

Bij ons thuis werd de Tijd bijgehouden op de Regulateurklok hangend aan de muur in de zondagskamer (voorkamer). 'k Zie weer mijn eerbiedwaardige Vader eens per week op de stoel klimmen, het deurtje van de klok opendraaien, de opwindsleutel eruit nemen en deze achtereenvolgens om twee vierkante stalen pennen steken. Het geluid bij het opwinden van het uur en slagwerk vond ik als kind 'opwindend', schitterend, huiselijk en ó zo vertrouwd..!
tik tik tik tik tik --- tik tik tik tik tik --- tik tik tik tik tik --- tik tik tik tik tik.....

In de gang bij mij thuis in Soest hangt de regulateur van mijn Grootmoeder van moeders kant: "Opoe Schröder". Als 'k deze regulateur wekelijks opwind zie 'k in gedachte Opoe aan de Hatertscheveldweg 236 in de jaren '20, '30 en '40 ook op een stoel staan om haar klok in de woonkamer op te winden;
tik tik tik tik tik --- tik tik tik tik tik --- tik tik tik tik tik --- tik tik tik tik tik.....

De regulateur van Opoe Maria Magdalena Schröder
Opoe Dibbets-Schröder geboren in Weckerath (DL), was een lief zacht mens,
'k heb de eer gehad haar goed gekend te hebben.
Heb er gelogeerd, de rijpende kruisbessen diep in haar achtertuin vergat 'k daarbij nooit.

Zie Opoe Maria Magdalena Schröder 1876-1949


Groenestraat in Nijmegen, met de Heilige Antonius van Padua - Sint Annakerk en Pastorie in september 1944

Tijd 13.20 uur
"Een feestelijk beeld van een bijzondere dag"
Mensen bij elkaar voor een praatje, op weg naar huis, werk, school, kerk, familie of vrienden
"Bevrijdende rust, zonder verkeer"

De St. Jansschool bevond zich links van de Kerk, beide gebouwen gescheiden door de oprijlaan naar de grote Katholieke begraafplaats achter de kerk.
*Het idee dat 'k als schoolgaand kind van 1941 tot 1948 hier honderden keren langs ben gelopen op weg naar kennis vergaren op de St. Jansschool.

*Nederland nóg onder Ons: een naar keuze veilig seculier Vaderland
Zeg het me ... Vertel het me...

**********

*Gedachtekronkel van een zevenjarige kinderziel

September 1941: Tijdens mijn eerste schooldagen op weg naar de St. Jansschool, richtte ik mijn kinderhoofd naar de wijzerplaat op de kerktoren. Als jong scholier pijnigde ik mijn kinder-hersenentjes dol bij het raadsel van de grote torenklok met haar grote ronddraaiende wijzer. Als kind kon 'k niet bevatten dat de 'grote wijzer' van de torenklok eenzelfde tijdsnelheid had als de aanmerkelijke kortere 'grote wijzer' van onze regulateurklok in de voorkamer. Mijn kinderlijke theorie destijds: het 'uiteinde' van de 'grote wijzer' van de kerktorenklok moet v.w.b. de wijzerplaatdiameter een veel langere omtrekweg afleggen dan het uiteinde van de grote wijzer van onze klok in de voorkamer met een aanmerkelijke kleinere wijzerplaatdiameter.
Kunt u mij volgen..?

Tegen de tijd dat ik zeven jaar werd, werd het me duidelijk, dat het niet uitmaakt hoe groot of klein de diameter van de wijzerplaat is, alles wordt geregeld vanuit de as, het hart van een klok, horloge of wekker.

*Zo een bevrijdend gevoel: dat ik in juli 2019 mijn kinderlijke gedachtekronkel liggend in mijn bed voor het slapen gaan aan mezelf heb weten te klaren. 'k Heb wel snel een krabbeltje gemaakt, ik mocht het morgenochtend vergeten zijn

*Mijn kindertijd tussen 3 en 13 jaar in Nijmegen: 'k verlang er zó naar terug. Jammer dat de Voorzienigheid me dát niet kan geven. 'k Zou er voor tekenen wéér in de jaren '30 en '40 te leven, ook al realiseer ik me terdege dat we "het niet breed hadden" en er Oorlog is.

Na vijf jaar kommer en kwel was de Tweede Wereldoorlog 1940-1945 voorbij.

"Mijn vroegste herinnering"

'k Lig in 1937 wegens "ruimtegebrek" als drie jarige peuter in een houten ledikantje op de slaapkamer van mijn ouders en bonk met mijn hoofdje ritmisch tegen de zijkant van mijn bedje. Omdat 'k met dat gebonk de nachtrust van mijn ouders verstoor, verlegd mijn Moeder met een kusje, mijn kinder hoofdje liefdevol terug naar het midden van het kussen. Dit nachtelijke ritueel herhaalde zich met regelmaat. Mijn Moeder heeft deze herinnering later bevestigd.

Dierbare herinneringen van een Oorlogskind

Een nagenoeg autoloze Hatertscheveldweg, het nog ongeschonden Goffertpark met de grote Speelweide en het romantische Rosarium, Salamanders vangen onder het Witte Bruggetje op de Goffert, Sleetje rijden op de Dijk op de Goffert, zwemmen in het Goffertbad, de Grote moestuin achter ons huis, de nog open ruimte achter de huizen in onze straat tot aan de Spoorbaan, een voortdenderende stoomafblazende Locomotief met rijtuigen langs zien rijden en naar de mensen in de trein zwaaien, muntjes leggen op de Spoorrails, het Boerenlandschap met zingende Veldleeuweriken hoog in de lucht langzij het kronkelende smalle Pieperslaantje, leren zwemmen in het Maas-Waalkanaal, het paard van buurt-groenteboer Linzen, de scharensliep, Melkboer aan de deur, Bakker aan de deur, Kolenboer aan de deur, Voddenboer langs de deur, IJscoman van Davino in de straat, soms een Orgeldraaier met klinkend "mansbakje", dokterbezoek aan huis, buurtwinkeltjes, het Hans&Grietje snoepwinkeltje van 't oude echtpaar Kevie in Heideparkscheweg, bezoek van de zachtaardige Oom Willie (broer van Mama...) na de kerkgang op zondagmiddag, waar we altijd een paar koperen centjes van kregen voor een lolly of veterdrop kopen bij 't snoepwinkeltje van Kevie, Lieve lieve tante Marie (zus van Mama...) wonend in onze straat op no.436, de schommel in onze tuin, ons kippenhok, ons konijnenhok, de Kersenboom in de achtertuin, maandagse wasdag, jaarlijkse grote schoonmaak, kinderspelen als: boeket veldbloemen plukken, Bramen plukken, touwtje springen, landjepik spelen, hinkelen, kaatsenballen, tollen, verstoppertje spelen, boomverwisseltje spelen, hoepelen, bok bok bok hoeveel horens spelen, krijgertje spelen, "elastieken" spelen door meisjes, klepperen met twee kleine plankjes, muntje gooien tegen de muur, katapult maken, pijl en boog maken, zeepkist maken, papieren grote vlieger maken en op de grote Goffertweide oplaten, "schumen" naar oude spullen op de belt, beukennootjes rapen, tamme kastanjes rapen, eikels verzamelen voor geld voor de Kermis en meer...
Google: https://nl.pinterest.com/pin/378513543664481644/


Ik wou, dat 'k nóg kind was...

Ik wou
dat ik nog kind
en jij mijn buurmeisje was

We zouden samen spelen

Toen al..?

Vast...

Ik wou, dat 'k wéér kind
en jij
mijn buurmeisje was


Cornelis Nicolaas de Vos - *Donderdag 08 november 1934 om 19.30 uur
Bilderdijkstraat 7 Nijmegen

Soest, zaterdag 03 augustus 2019


Anno 1980: Bilderdijkstraat 7 Nijmegen. (eind jaren '90 helaas gesloopt)
Mijn Geboortehuis: eerste huis links met puntdak.
Achter het openstaande raampje op de eerste verdieping kwam Ceesjebeestje ter wereld
Heb er als baby ruim vier maanden gewoond, in maart 1935 verhuisde we als familie naar de Hatertscheveldweg.


Ceesje jr.jr. nog veilig zwemmend in Mama's buik - Jaar 1934.
Foto gemaakt door oom Willie in het achtertuintje van Bilderdijkstraat 7.
Uit betrouwbare bron vernam ik dat Mam's traditionele zwangerschapjurk
de kleur donkerbruin had. Op de foto lijkt de jurk zwart.
Vlnr: Jopie, mooie Mama (met Ceesje...), Coosje en Treesje


Ceesje een jaar





Foto's eerder geplaatst op Noviomagus.nl onder Gastredactie: "Bilderdijkstraat"
Met permissie: het maakt dit verhaal compleet

Bij het schrijven van dit verhaal;
was ik weer even het kind
in het Nijmegen van de jaren '30 en '40.

C

terug

Reactie 0:

Cees de Vos, 20-08-2019: Ik wou, dat’k nóg kind was...

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: