1651

< vorige | index | volgende >

Foto ON1651 - oa gebouw E.G.M.A. Berg en Dalseweg - Mariaplein 1920-40

Een foto uit het archief van mijn ouders.
Het kruis links geeft de plaats van de Maria Geboortekerk aan. Het tijdstip moet in jaren '20/'30 van de vorige eeuw zijn geweest.
Het pand links rechts op de foto is het gebouw EGMA genaamd, het was in gebruik door de Socialistische beweging in Nijmegen. Hier werden repetities gehouden door muziekvereniging "Onze Kracht" en de zangkoren "De Stem des Volks" en "De Kleine Stem". Ook was hier het thuishonk van de A.J.C. en werd er lesgegeven op de Arbeidersavondschool. Ergens in de aangegeven periode woonden mijn ouders daar (vóór mijn tijd) als beheerders van het pand.

Ingezonden door Loek Busser (geplaatst 25-09-2018)

Reactie 0:

Loek Busser, 25-09-2018: foto EGMA - Berg en Dalseweg
Reactie 1:

Rob Essers, 27-09-2018: Op de foto is links de Maria Geboortekerk te zien waarvoor op 24 april 1900 bouwvergunning werd verleend; zie bouwtekening D12.377927. De gedeeltelijke uitbreiding (vergunning d.d. 27 februari 1923) moet nog plaatsvinden; zie bouwtekening D12.387489. De foto is kennelijk vóór 1923 gemaakt.

Op 1 mei 1921 vond de overdacht plaats van het "Eigen Gebouw der Moderne Arbeidersbeweging" (EGMA) aan de Nijmeegsche Bestuurdersbond. Deze was door aankoop in het bezit gekomen van het pand Berg en Dalsche weg 36a (bron: PGNC, 30 april 1921). Mogelijk is de foto gemaakt voor de overdracht van het pand dat destijds de huisnummers 36 en 36a had. L.W. Busser woonde volgens de adresboeken van 1922 t/m 1928 op het adres Berg en Dalscheweg 36. De dubbele deur werd later in 1933 vervangen door een enkele deur (vergunning d.d. 29 december 1933); zie bouwtekening D12.399055. Bij de hernummering op 7 maart 1934 kreeg het gehele pand huisnummer 38.

Het aangrenzende dubbele woonhuis (bouwjaar 1891) dat vanaf 1905 de huisnummers 38 en 40 had, werd in of omstreeks 1930 gesloopt om plaats te maken voor de pastorie (architect H.M. Zoetmulder, bouwjaar 1930-1931); zie Rijksmonumenten en Street View (aug.2017).

Reactie 2:

Rob Essers, 01-10-2018: In De vroege jaren van de nijmeegse vakbeweging (Nijmegen: SUN, 1983) schreef Bob Reinalda:

"Hoeveel moeilijker dan de katholieken zijn de socialisten aan hun eigen gebouw gekomen. (...) Pas na vijftien jaar zou de Nijmeegse Bestuurdersbond, die dringend naar een eigen ruimte uitzag, erin slagen een eigen pand aan te schaffen. Dit werd het EGMA-gebouw aan de Berg-en-Dalseweg, dat in 1921 werd geopend. EGMA staat voor: Eigen Gebouw voor de Moderne Arbeidersbeweging in Nijmegen. Het geld hiervoor is met talloze kleine bedragen bijeengebracht, onder meer met behulp van aandelen van f 1,–, die destijds onder de leden zijn uitgezet. De NBB kon dit gebouw, dat aan een domineesfamilie behoorde, slechts via een omweg in handen krijgen. De buren, een R.K. kerk, zagen het pand liever niet in handen van 'die roden'. Om dit probleem te omzeilen werd het pand door een partikulier gekocht, die toevallig óók lid van de NBB was. Via de oprichting van de Stichting EGMA kreeg de NBB toch de beschikking over het pand, ondanks de tegenwerking van roomse kant." (p. 54)

In een voetnoot staat als bonvermelding: "W. Beeken, in: Bouw mee, 4e jrg. nr. 18, 22 september 1979. pp. 28-29." Of de informatie klopt, is de vraag. Tot 1930 stond er een dubbelwoonhuis tussen de R.K. kerk en het pand dat vanaf ca. 1895 bewoond werd door J.W.W.A Götz van der Vet (het latere EGMA-pand). In het adresboek van 1896 staat: "Götz v d Vet J W W A bureauambtenaar bij 's rijks waterstaat berg en dalsche straat 13".
Johannes Wouter Wijnand Antonie Götz van der Vet was behalve rijksambtenaar ook actief als boekhouder / voorzitter van de Diaconie der Nederduitsche Gereformeerde Gemeente. Hij overleed op 1 april 1919 in Nijmegen. De akte d.d. 23 mei 1921 (onderwerp: Transport met Hypotheek) uit het archief van notaris C.J. van Doesburgh wekt de indruk dat de weduwe Josephina Bordewijk het pand twee jaar na de dood van haar echtgenoot rechtstreeks aan de Nijmeegsche Bestuurdersbond heeft verkocht.
Reactie 3:

Rob Essers, 02-10-2018: Waarschijnlijk had Götz van der Vet het pand in of omstreeks 1895 gekocht van Nicolaas Theodorus van der Tak die het in 1890 had gekocht van (Leon of) Louis Drukker. Uit de akte d.d. 17 oktober 1890 (onderwerp: Transport met voorbehoud hypothecair verband) uit het archief van notaris W.A. Halberstadt blijkt dat de verkoper de grond op 22 februari 1877 had verkregen "terwijl het op dien grond aanwezige woonhuis door hem verkoper is gesticht".
Helaas staat er niet bij wanneer Louis Drukker het pand heeft laten bouwen en wie de architect was. Omdat ik geen eerdere bewoners heb kunnen traceren, ga ik er vooralsnog van uit dat kapokfabrikant N.Th. van der Tak in 1890 de eerste bewoner was. Het pand had vanaf 1890 het wijkgebonden huisnummer 416 en/of 416a in Wijk G (Hatert). Voor de vindbaarheid werd daar de straatnaam Berg en Dalsche weg bijgezet. In het adresboek van 1895 staat voor het eerst een straatgebonden huisnummer: "Tak Th v d kapakfabrikant berg en dalsche str 13".

In een advertentie in de "PGNC van 29 juni 1890 biedt Th. VAN DER TAK, 416 Berg en Dalsche weg kamers aan. De PGNC van 19 oktober 1890 meldde de "uitslag der heden gehouden aanbesteding van het bouwen eener kapokfabiek aan den Berg-en Dalschen weg, arch. de heer Semmelink alhier". Burgemeester en wethouders maken op 18 november 1890 bekend "dat bij hen is ingekomen een adres van Th. van der Tak alhier, houdende verzoek om vergunning tot het gebruiken van een gasmotor in de in aanbouw zijnde fabriek achter perceel Berg en dalschestraat No. 416, bestemd tot het zuiveren van kapok" (bron: PGNC, 20 november 1890). Op 2 januari 1891 wordt voorwaardelijk vergunning verleend. In het adresboek 1895 staat: "Santman & Co L kapokfabrikanten berg en dalsche straat achter 15". De kapokfabriek heeft vanaf 1905 het adres Berg en Dalsche weg 34b. Dertig jaar krijgt het pand waarin een werkplaats is gevestigd huisnummer 36.
Reactie 4:

Rein van Beijnum, 12-10-2018: Vanaf 1941 zat ik op De Leerschool in de van Nispenstraat. In 1944 werd het gebouw gevorderd door de Duitsers, ergens na D-day. Wij gingen toen "inwonen" bij de Nijmeegse school vereniging aan de Driehuizerweg. Dat betekende halve dagen school: de NSV 's morgens en wij 's middags. Na 17 september helemaal geen school meer. In maart 1945 kregen we één middag per week les in kleine groepjes in de huiskamer bij een leerling aan huis. Ergens in mei kregen we weer gewoon klassikaal les in het gebouw EGMA aan het Mariaplein. Ik kan mij niet herinneren wanneer wij het eigen schoolgebouw aan de van Nispenstraat weer hebben betrokken.
Reactie 5:

Loek Busser, 12-10-2018: Na het herlezen van mijn stukje over het EGMA-gebouw kwam ik tot de ontdekking dat er een fout in was geslopen. Waar wordt vermeld “het pand links op de foto”, moet dit natuurlijk rechts zijn.
Reactie 6:

Willem van Doorn, 01-11-2018: tijdens het lezen van het artikel over het EGMA gebouw en het zien van de foto werd ik onzeker of ik het goed gelezen had. Ik ken het gebouw omdat ik het vaak bezocht. Bij het zien van de foto wist ik zeker het gebouw te herkennen. Het is het gebouw rechts. Ik kwam daar tijdens vergaderingen van mijn vakbond. Mijn oude geheugen (90) doet het nog.
Reactie 7:

J.C. Paul, 02-06-2020: In de jaren 1953 tot 1964 was ik lid van Muziekvereniging Onze Kracht.
In die tijd heb ik (bijna) elke woensdagmiddag en later woensdagavond doorgebracht in het EGMA-gebouw. Ik herinner mij de uitgesleten trappen naar de zolder waar de repetitie was. Het toilet een verdieping lager, was vaak afgesloten en je moest dan helemaal naar beneden.
Ook herinner ik mij dat, toen ik later in de bouw werkzaam was, wij de vakantiebonnen moesten verzilveren op de benedenverdieping. Enkele huisvaders werden begeleid door hun partner. De reden hiervan: de verleiding was groot om met zoveel geld op zak eerst een bezoek te brengen aan Café het Haasje.
Dat over Muziekvereniging Onze Kracht niet wat meer bewaard en bekend is vind ik jammer. Het is waar dat veel mensen die door Mijnheer Cohen zijn opgeleid, later in de muziek zijn gebleven en hiermee hun "boterham" hebben verdiend. Hopelijk roept mijn bijdrage wat reactie op.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: