188-Davino

Duitse militairen met DAVINO-ijsverkopers WAAR WAAROM

Weet u ons iets meer te vertellen over deze foto (datum, locatie, gebeurtenis en/of personen), reageer dan. Ook herinneringen bij het afgebeelde zijn natuurlijk welkom!

REAGEER

Vraag:

Hier een foto van Davino verkopers tijdens de oorlog. Weet iemand waar deze foto genomen is? De locatie is in ieder geval op een van de tramlijnen.

Inzender: Theo Phoelich, 18-10-2012

Reactie 1:

Gerard de Laak, 09-12-2012: Deze foto is volgens mij gemaakt op de Oude Kleefsebaan hoek Molenbosweg richting Berg en Dal ook gelet op de tram rails en dat witte huis het staat er nog.

Reactie 2:

Willem van Doorn, 04-01-2013: Nu lees ik weer dat de foto gedateerd wordt in de oorlogsjaren, waarom? De oorlogsjaren heb ik beleefd van mijn twaalfde tot mijn zestiende jaar en ik heb al eens geschreven in het Davino verhaal dat we met een stel jongens van de ambachtschool naar de van Gentstraat zijn gerend omdat iemand had gezegd "davino heeft ijs te koop, het bleek een grapje te zijn, geen ijs. Trouwens het is zo dat suiker direct op de bon ging bij het begin van de Duitse overval of al vroeger. Er is in die tijd wel van alles te koop, maar tegen prijzen die de gewone arbeider niet kan betalen. Suiker is zo'n schaars produkt in die tijd dat je met je distributie bonnen moest kiezen: of suiker of jam, en de toewijzing is erg klein. Zelfs zout niet vrij te koop.
Lees maar eens mijn artikel Familie van Doorn.

Reactie 3:

Theo Phoelich, 10-01-2013: Willem de man waar ik de foto van kreeg zei dat de datering tijdens de oorlog was. Of dat werkelijk zo is weet ik ook niet daarom de vraag waar/wanneer, en door reactie's zoals die van jou komen we er misschien achter, bedankt daarvoor.

Reactie 4:

Rob Essers, 10-01-2013: In een advertentie in De Gelderlander van 25 juli 1941 van de N.V. Consumptie-IJsfabriek "DAVINO" staat: "Wegens rantsoenering van de electrische energie zijn wij genoodzaakt onze zaak met ingang van 28 JULI tijdelijk te moeten sluiten!"
Hoewel er vanaf 1942 sprake is van een N.V. in liquidatie is een deel van het personeel - onder wie mijn grootvader Sietze Hielkema (1889-1961) - gedurende de gehele Tweede Wereldoorlog 'gewoon' in dienst gebleven. Wanneer de ijsproductie in 1945 hervat is, weet ik niet. In De Gelderlander van 28 augustus 1945 staat dat er gelegenheid is om voor de te houden kinderfeesten op 31 augustus (koninginnedag) ijs te verkrijgen.

Reactie 5:

Maarten Tromp, 11-01-2013: Het lijkt wel of de koplampen van de ijscokarren verduisterd zijn. Toch in de oorlog?

Reactie 6:

Yp Kamsma, 11-01-2013: In 1943 of 1944 ( onze St.Jozefschool Spoorstraat was bezet ) waren wij op een school aan de Wedren en gingen wij in het speelkwartier, met arm in mitella, (dan hoefde je niet in de rij te staan) naar Davino ijs kopen voor 3 cent per ijsje.

Reactie 7:

Corrie van der Pijll-Reichgelt, 17-01-2013: Erg leuk artikel. In mijn herinnering liepen er ook ooit honden onder die kar. Dat moet ± 1945-1947 geweest zijn, tijdens of kort na de WO II. De naam Davino is ontstaan als afkorting van De Aangename Versnapering in Nijmegen en Omstreken.

Reactie 8:

W. van Doorn, 31-01-2013: Wat ik vreemd vind dat bij twee ijscokarren vier mannen staan. Eén man per kar is de regel. Is de plaats van de foto soms bij een depot waar meerdere karren bevoorraad worden?

Reactie 9:

René Klomp, 13-01-2014: Wanneer we kijken naar de schaduwen op de weg - zowel de lengtes als ook de richting - kunnen we volgens mij een aantal zaken zeggen: De kortste schaduwlengte midden op de langste dag - 21 juni - in Nederland is ca. 55% (zon staat dan op ca. 61 graden aan de hemel). We zitten daar met deze foto zeer dichtbij! Ik heb een beetje zitten tekenen en rekenen - zie in de foto. De hoogte van de zon op deze foto is mijn inziens dan ook alleen mogelijk ergens rond eind juni (voor het gemak juni/juli). Dit is trouwens ook de tijd waarin je goed ijs zou verkopen! :-)

Verder zien we dat de schaduwen nagenoeg parallel aan de trambaan lopen. Dit betekent dus dat (omdat naar het lijkt deze foto midden op de dag is genomen) de trambaan ongeveer Noord - Zuid moet lopen op dit stuk straat met de huizenrij aan de Oostkant! Daarmee lijkt het ook uitgesloten dat het een foto is van de Oude Kleefsebaan hoek Molenbosweg richting Berg en Dal (reactie 1). Want dan zou de zon midden op de dag ergens in het Noordwesten moeten hebben gestaan en dat is niet mogelijk.

Blijft over: een weg waarop een tramlijn was die ongeveer Noord-Zuid ligt en waar we richting de huizenrij aan de Oostkant kijken. Als ik het verhaal en het kaartje over de tramlijnen in Nijmegen bekijk zie maar een paar mogelijkheden:
Lijn 1 (St. Anna) - zo goed als helemaal NZ maar de bebouwing lijkt niet echt te kloppen met de foto (tenzij misschien helemaal in het zuiden richting Kastanjelaan??_
Lijn 3 naar Neerbosch - heeft ook gedeeltes die NZ lopen zoals Krayenhofflaan, Bredeweg, etc.
Of is het misschien ook mogelijk dat het hier een andere lijn betreft zoals de Maaslijn richting Venlo?
Groeten, René.

Reactie 10:

Arjen W. Kuiken, 15-01-2014: De foto moeten we plaatsen binnen het tijdsbestek van de Tweede Wereldoorlog. Twee items bewijzen dit. Ten eerste is de man op de rechter bakfiets ontegenzeggelijk een Duits militair. Gekleed in “Arbeitskleidung” inclusief bretels en “Stiefel”. Op zijn hoofd heeft hij een z.g. “Schiffschen”. De man op de linker bakfiets is bijna zeker ook een Duits militair, maar minder duidelijk te herkennen. Voor de aardigheid heeft hij de pet van één van de Davino-mannen opgezet. Ten tweede zijn de beide bakfietsen voorzien van carbid-verlichting (gangbaar in die tijd). De wit geschilderde houders voor de carbidlampen, inclusief deksel en (aan de voorzijde) regelbare verlichtingsopening, zijn duidelijk te zien.

Nu nog de vraag, waar is de foto genomen?
De analyse en de conclusies van René Klomp zijn zeer waarschijnlijk. Het aantal plaatsen waar de tramlijn ongeveer NZ loopt is zeer beperkt.
Zie het kaartje op de site Gemeentetram Nijmegen tussen 1940 en 1945.
Houden we nu ook nog rekening met het feit dat het tracé aan de westkant en NAAST de weg loopt en NIET in het wegdek is geïntegreerd (zoals bijna bij alle straten in de stad), dat er GEEN schaduw is van een bovenleiding op de grond, dan blijft er maar één conclusie over: het is GEEN lijn van de Gemeente Tram.
Dan blijft alleen de (stoom)tramlijn van de MBS (Maasbuurt Spoorweg) over. Deze liep van het station in Nijmegen via de St. Annastraat, richting Malden.
Plaats van de foto: tussen de Houtlaan en ??? (richting Malden).

Men kan zich nog afvragen, wat doen die Davino-mannen zo ver van huis?
En ook nog met twee man sterk! Waarom laten ze zich fotograferen met de bezetter?
Het antwoord kan zijn: handel !!! Misschien was daar ter plaatse een tijdelijk kampement of een werkplaats en dacht men: het is heet, die Duitsers lusten wel een ijsje . . .
We zullen het nooit te weten komen . . .

Reactie 11:

René Klomp, 18-01-2014: Dat is grappig! Hoe langer ik naar de foto keek hoe meer ik ook aan soldaten dacht maar omdat ik geen verstand heb van uniformen kon ik het niet hard maken. Goed om te lezen dat Arjen Kuiken dit toch ook zo ziet!
Als de foto daardoor inderdaad in de oorlog is genomen zou dat betekenen dat het de zomer van 1940 of 1941 zou moeten zijn geweest. Want zoals we al in reactie 4 hebben kunnen lezen blijkt uit een bericht in de Gelderlander van vrijdag 25 juli 1941 dat Davino vanaf maandag 28 juli 1941 tijdelijk dicht zou gaan vanwege rantsoenering van de electrische energie.
Hoe dan ook, de hele combinatie 'twee karren Davino ijs', 'rijksweg richting Malden', 'hoog zomer', 'soldaten' deed mij eigenlijk maar aan één ding denken: de Vierdaagse. Net als ook al in eerdere jaren (zoals in 1932 getuige de foto hieronder) zal dit bij uitstek een evenement zijn (geweest) voor Davino om veel ijs te verkopen.


Bron: RAN F40308

Ook een andere foto uit 1933 gemaakt op de Rijksweg in Molenhoek laat linksonder mogelijk nog een stukje van een Davino karretje zien (met de 'E' van VANILLE of CONSUMPTIE?):


Bron: RAN F40375

Nu is de Vierdaagse en tweede wereldoorlog een ongelukkige combinatie. De vierdaagse gaat in juli 1940 niet door (zie ook hier) en de later georganiseerde nood-vierdaagse in 1940 vond pas in de tweede helft van augustus plaats en dat lijkt niet te kloppen met de schaduwen op het zoekplaatje.

In 1941 werd op 16 juli in opdracht van de Commissaris-generaal van het Veilig-heidswezen (SS Gruppenfuhrer Rauter) onder andere bepaald dat “het houden van marschen in gesloten colones of waarbij de deelnemers zijn gekleed in uniforme kleding tot 1 september 1941 zijn verboden”. Zelfs de dag erna op 17 juli 1941, slechts een paar dagen voor de start van de vierdaagse heerste er nog onduidelijkheid over het wel of niet doorgaan ervan, getuige onderstaand artikeltje in de Gelderlander van 17 juli 1941.

Nu... kan het zo zijn dat Davino, net als in voorgaande jaren goed voorbereid was op de vierdaagse 1941 om flink wat ijs te verkopen? De tweede week van juli (van 6 juli t/m de 14e) was er zelfs al een hittegolf geweest. Nu werd er 2 voor twaalf besloten of bevolen dat de vierdaagse die gepland stond voor 22 juli t/m 25 juli niet door mocht gaan (juist op die 25 juli laat Davino in de Gelderlander weten vanaf de maandag erna tijdelijk te zullen stoppen met activiteiten (zie eerder). Men zat dus mogelijk met ijs dat men toch nog wilde verkopen. Tegelijk liepen er toch wat groepjes de vierdaagse die week die overigens ook lekker warm en zonnig bleek.
Kan het dus zijn dat deze Davino ijsverkopers onderweg waren langs de route, in dit geval de rijksweg richting Malden (of verder) om ijs te verkopen zoals men normaal had zullen doen als de vierdaagse officieel was doorgegaan? Hoe dan ook, de maandag na de 'vierdaagse' zou Davino tijdelijk zijn deuren sluiten.
Het kan bijna geen toeval zijn.
Wellicht kwamen ze onderweg Duitse soldaten tegen met wie ze op de foto zijn gezet door iemand langs de route??

Ik geef toe, ik heb mijn fantasie de vrije loop gelaten aan de hand van wat we kunnen afleiden van de foto en diverse bronnen. Het is dus ook hoogst speculatief maar wel leuk en in mijn ogen redelijk plausibel!

Ook staan er trouwens genoeg huizen langs de rijksweg richting het zuiden met een Franse kap zoals op het zoekplaatje. Natuurlijk staan er daar genoeg van in het land dus is dat geen enkel bewijs maar wel fijn :-)
Een voorbeeld van zo'n huis is bijvoorbeeld te vinden schuin tegenover de Jufferstraat, net onder de Kluis (hieronder afgedrukt). Zelfs de schoorsteen zit er op de goede plek, maar zoals gezegd... zo zijn er meer te vinden langs de Rijksweg.
Groetjes, René.

REAGEER

terug

Reactie 12:

Mark van Loon, 26-02-2014: Het door Rene Klomp wat aarzelend gesuggereerde huis (Rijksweg 53, Malden) is een serieuze kandidaat, zie bijgaande foto. De bestrating die op het zoekplaatje zichtbaar is, vlakbij de fotograaf, is dan die van de Jufferstraat. Wel is er sinds de oorlog het een en ander veranderd: de bomen en het linkerhuis (Rijksweg 51?) zijn verdwenen, mogelijk bij de verbreding van de weg.

Reactie 13:

Rob Essers, 26-02-2014:

De suggestie dat het om Rijksweg 53 in Malden zou gaan, lijkt mij niet juist. Op de oorspronkelijke foto mis ik het elektriciteitshuisje (bouwjaar 1930). En het 'verdwenen' linkerhuis staat niet op de Topografische Militaire Kaart (Bonneblad - Kleur), kaartnummer 554, uit 1937.
Reactie 14:

Rudi Liebrand, 30-04-2014: Veel van het voorgaande kan ik onderschrijven. Het is een tramlijn aan de westzijde van een noord-zuidweg. Geen portalen, geen bovenleiding, dus geen elektrische Nijmeegse tram. Dan blijven er twee over, de Stoomtram Maas en Waal en de Maas-Buurtspoorweg (MBS) naar Gennep en Venlo. De eerste is al in 1934 opgeheven. De tweede reed in de oorlog met stoomlocs en naar houtgas omgebouwde "diesellocs".
De bomen langs de Rijksweg richting Gennep stammen uit ongeveer 1913, het jaar van de opening van de MBS. Op de foto zouden ze een jaar of dertig kunnen zijn.
Het spoor van de MBS lag in de berm van de Rijksweg. Het spoor ziet er bereden uit, hetgeen inhoudt dat de foto vóór 17 september 1944 (opheffing van de MBS-tramdienst) gemaakt is.
Kan de foto ook verder naar het zuiden gemaakt zijn? Ik meen dat dit soort boerderijen ook bij Mook staan en bijv. bij Ottersum.

Redactie: Zou je zo ver kunnen rijden met een ijskar? Waar zijn zoal Davino-karretjes gefotografeerd?
Reactie 15:

Rene Klomp, 12-09-2014: Hier nog 2 keer interessante stukjes vanuit de Stichting Heemkunde Malden.

14 maart 2014:
"Geachte heer Klomp,
Het duurde even voordat ik u hierover kon berichten. Bij diverse bestuursleden (oud Maldenaren) van onze Heemkunde nagevraagd, men geeft aan dat de foto niet in Malden gemaakt is maar op de Rijksweg te Mook, ter hoogte van het pand nr. 27.
Vervolgens dacht men dat de foto gemaakt is in 1935 of 1936.
Volgens overlevering meldt men dat er een oud wit boerderijtje gestaan heeft ter hoogte van de nummers 49 en 51. Een bestuurslid gaat nog verder met deze vraag, mochten we bruikbare informatie ontvangen van hem, dan melden we u dit direct.
Met vriendelijke groet,
St. Heemkunde Malden
Mw. P. Thijssen"


31 maart 2014:
"Geachte heer Klomp,
Naar aanleiding van uw bericht hebben we nog verder gezocht en ontvingen onderstaande visie op de foto van Davino op de Rijksweg.
De zittende man op de rechter kar is geen Duitse soldaat, hij draagt geen Duits uniform. Het is eerder een Nederlandse soldaat met een soort werkpak gelet op zijn pet. Voor de oorlog lagen er militairen in Katwijk om de spoorbrug te bewaken in het kader van de grensverdediging. Die konden dus ook gemakkelijk naar Mook gaan om een ijsje te kopen. in 1938-1939 werd de Maaslinie met 300 grote en kleine kazematten bemand met zeven bataljons. Het Maas Waalkanaal met twee bataljons. Als het een soldaat is dan zeker geen Duitser, maar een Nederlander van de grensverdedigingstroepen. De foto is gemaakt op de Rijksweg in Mook, beweert ook deze persoon. Hij vermoedt dat de foto gemaakt is in 1939.
Verder kunnen we geen informatie over betreffende panden vinden op dit moment. Ik ben zelf nog in onderhandeling met enige bewoners uit Mook, wellicht kan ik wat meer informatie ontvangen over de panden. Ik houd u op de hoogte.
Hopelijk hebben wij u weer een stukje verder geholpen met de zoektocht.
Met vriendelijke groet,
St. Heemkunde Malden
Mw. P. Thijssen"

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: