inktpotPatria

Patria inktpot

Enige jaren geleden heb ik, na een bezoek aan het openluchtmuseum Ellert en Brammert in Drenthe, een schoolbankinktpot cadeau gedaan. Dit ten behoeve van het authentiek ingerichte dorpsschooltje aldaar. Deze schoolbankinktpot is waarschijnlijk afkomstig van de voormalige Patria kinderwagenfabriek te Nijmegen.
Kan iemand iets meer vertellen over de Patria kinderwagenfabriek, die ooit in Nijmegen was gevestigd?

Collectie: Geer Plönes (toegevoegd 12 september 2009)

Heeft u herinneringen aan deze fabriek? REAGEER, we zijn benieuwd naar uw verhaal.

Reactie 1:

Sjaak Rutten, 17-09-2009: Patria was een Kinderwagen- en Stalen Kruiwagenfabriek aan de Weurts(ch)eweg 44-46, voortgekomen uit de firma Van Rosendael & Co., een ijzerwinkel. In 1919 liet de toenmalige directeur van Patria, Th.J. Terburg, een villa bouwen aan de Sint Annastraat 504 (nu genummerd 490). Elders op Noviomagus.nl (gevelsteneninventarisatie) staat uitgebreide informatie over zijn wedervaren: door speculatie ging Theet Terburg failliet en moest hij zijn villa verkopen. Patria Kinderwagens en Wandelwagens NV ging echter verder. In 1944 was H. ten Horn er directeur. In het telefoonboek van 1950 komt de fabriek nog steeds voor. Al schijnt het allerlaatste model Patria-kinderwagen uit 1947 te stammen (aldus een kinderwagenverzamelaar).

Bron: Digitale Gelderlander en Google.

Reactie 2:

Jan Heijmans, 17-09-2009: Ik ken de Patria kinderwagen fabriek aan de Weurtseweg heel goed. Ben er vele malen geweest om kinderwagens te halen. Toen de fabriek in de oorlog werd gevorderd is Patria verhuist voor nood naar Mook, vanuit Nijmegen voor het viaduct. Daar hebben mijn vader en ik nog kinderwagens opgehaald. Patria kinderwagenfabriek stond naast meelfabriek van Lith. Wij woonden aan de Weurtstseweg 6-8

Reactie 3:

Laurens A. ten Horn, 13-12-2009: Onlangs liep ik tegen jullie website aan. Mooi werk, petje af. Ik vond van alles dat ik als oud-Nimwegenaar boeiend vond.

Inderdaad, de inktpot is van de Patria-fabriek aan de Weurtscheweg. De volledige naam van het bedrijf was: Patria Kinderwagenfabriek N.V. v.h. Van Rosendael & Co., Nijmegen Weurtscheweg 44-46.

Het hoofdproduct waren kinderwagens en wandelwagens. Belangrijk nevenproduct (met name voor de oorlog) waren stalen kruiwagens. Direct na de oorlog bestond er aanvankelijk een bijzonder grote vraag naar kinderwagen, deels omdat veel wagens in de oorlog en de hongerwinter versleten waren omdat ze gediend hadden om aardappels en dergelijke mee te halen bij de boeren, deels om te voldoen aan de behoefte van de baby-boom die na de bevrijding ontstond. Vanaf 1949 liep de vraag sterk terug (voor volgende kinderen was geen nieuwe wagen nodig) en nam de concurrentie scherp toe. De fabriek is daarom rond 1950, naast de kinderwagens, in de markt voor schoolmeubilair gestapt. Dit vanuit de, terechte, verwachting dat die baby-boomers na een jaar of vijf een grote vraag naar nieuwe scholen en meubilair zouden veroorzaken. Schoolbanken waren in die tijd nog zware dingen met gietijzeren poten, lessenaar en zitplaats aan elkaar vast. Zij werden aan elkaar geschakeld opgesteld in vaste rijen en alle kinderen in een klas zaten in dezelfde maat banken. Het ontwerp van Patria was in die zin innovatief dat tafels en zitplaats niet meer verbonden waren en de poten gemaakt waren van buis, wat een geheel nieuw modern ontwerp opleverde. Daardoor was het meubilair ook lichter en konden in eenzelfde klas banken van verschillende maat worden gebruikt, aangepast aan de verschillende lengte van de kinderen, ergonomisch een groot voordeel. De Patria leverde ook ander, bijbehorend, schoolmeubilair zoals lessenaars voor onderwijzend personeel en multi-functionele schoolborden (in hoogte verstelbaar, uitklapbaar tot demonstratietafel e.d.). Het meubilair werd verkocht via de firma Novum van de Heer Bonte, handel in schoolartikelen in Nijmegen, waarmee een vaste relatie bestond. Het was een zeer succesvol product tot aan het einde van het bedrijf in 1957. In dat jaar zijn ook de laatste kinderwagens gemaakt.

Nog iets over die inktpot. Dat was spuitgietwerk dat gemaakt werd in een andere tak van hetzelfde bedrijf 'Spuitgieterij Nijmegen'. Ook daar zat een stukje innovatie in. Probleem was dat de inkt gemakkelijk uit de potjes spatte als iemand tegen de bank stootte. Dit was opgelost doordat het glazen binnenpotje aan de bovenkant was voorzien van een open rubber ring. De opspattende inkt kon daardoor niet gemakkelijk uit het potje, terwijl de pen toch door de opening kon worden ingedoopt.

Informatie verstrekt door Laurens A. ten Horn op 13-12-2009; mijn vader was directeur van de Patria en mede-eigenaar.

Reactie 4:

Chris de Reus, 20-12-2009: Hier 2 foto's van kinderwagen-, kruiwagen- en schoolmeubelbedrijf Van Rosendael & Co aan de Weurtseweg te Nijmegen.

Reactie 5:

Laurens A. ten Horn, 21-12-2009: Hierbij een plaatje van een schoolbank uit 1950, dat toevallig in mijn foto-album zit, omdat ik er zelf opsta (links) met een van mijn vriendjes (Miel Wahlen; rechts). (De datum kan worden afgeleid uit de andere foto's die ook uit 1950 zijn). Daaronder een kopietje van reclame-materiaal van onbekende datum, mogelijk na de oorlog.

Reactie 6:

Geer Plönes, 04-01-2010: Ik dank de heren Sjaak Rutten, Jan Heijmans, Laurens ten Horn en Chris de Reus hartelijk voor hun bijdrage betreffende mijn verzoek om meer te weten over de Patria kinderwagenfabriek, toen in Nijmegen gevestigd.
De door mij, aan het museum van Ellert en Brammert in Drenthe, geschonken inktpot van Patria heeft een goede plaats in een van hun vitrines gevonden.

Reactie 7:

Huub Sleijpen, 31-08-2012: Hierbij een promotie-enveloppe van de Patria. Meer drukwerk vindt u hier.

REAGEER

terug

Reactie 8:

Johan Peters, 16-08-2015: Later is er in het gebouw van Patria een Amerikaanse firma gekomen die ventilatoren en dergelijke maakte. Deze firma is ergens in de jaren 70 weer verdwenen, ik meen dat ze failliet gegaan zijn. Daarna is er in het gebouw de firma Don kleding magazijn gekomen, hier werden de diverse kledingstukken gemaakt. En daarna is er in deze gebouwen de meubelzaak Van der Heijden/Frami gekomen totdat deze in 1992 afbrandde. Het achtergebouw heeft jaren leeggestaan als een vervallen geheel, er is ooit in de jaren begin 1980 een brug gemaakt van de dijk naar de eerste verdieping van dit gebouw. In dit gebouw waren grote helling banen om van begane grond naar eerste verdieping te komen en van eerste naar tweede verdieping.
Reactie 9:

Laurens ten Horn, 18-08-2015: Kleine aanvulling:
Het Amerikaanse bedrijf van Kresno Stamm maakte in Nijmegen geen ventilatoren maar oliebranders die werden geassembleerd uit onderdelen die uit Amerika kwamen. Kresno Stamm had al een fabriek in Amsterdam. Op verzoek van eigenaar Kresno Stamm zou oud-directeur H.C. ten Horn van kinderwagenfabriek Patria enkele maanden de leiding nemen om de nieuwe productie-eenheid voor oliebranders op te zetten. Al snel liep de productie in Nijmegen beter dan in de VS. Dat was niet de bedoeling. Zoals afgesproken werden er enkele mensen uit Amerika gestuurd om geleidelijk de leiding over te nemen. Die waren in de ogen van Ten Horn echter niet erg capabel. Ten Horn is er toen vervroegd uitgestapt.
Het bedrijf is een aantal jaren later op de fles gegaan. Daarna is het pand in 1973 in gebruik genomen als meubeltoonzaal, zoals Johan Peters al aangeeft.
Over de brand bij Van der Heijden/Framy in 1992 stond een groot artikel in De Gelderlander van 7-7-1992 met foto’s. Een dag later heeft de krant ook een foto waar de ravage van bovenaf te zien is.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: