stem des volks 1925

<- Back | Index | Next ->

stem des volks 1925.jpg

Sjaak Rutten: De Nijmeegse Arbeiders Zangvereeniging "De Stem des Volks" werd opgericht door de Nijmeegse onderwijzer Herman Jacobus Hendrikus Conraad Hegeraat. Deze voorman van de Nijmeegse SDAP en koorleider was geboren te Grave op 7 december 1873 en is overleden te Amsterdam op 31 oktober 1919. Hoewel zijn vader een jolige Brabantse koster was, over wie in het stadje Grave Bourgondische verhalen de ronde deden, groeide Hegeraat op tot een strenge rode anti-klerikaal. Al jong week hij van het rechte (roomse) pad af, toen hij ging doorleren voor schoolmeester. Dat deed hij niet bij de paters maar op de Rijksnormaalschool in Den Bosch. In 1895 kwam hij bij het openbaar onderwijs te Nijmegen. Vrijwel van begin af aan beklaagde zich zijn bovenmeester P.J. Enk in een jarenlange reeks brieven aan het gemeentebestuur over de brutale lastpost Hegeraat, die het lesrooster dooreenklutste en in het speelkwartier driftige discussies over politiek opzette met collega-onderwijzers. Bovendien kwam hij 's ochtends menigmaal te laat of bleef hij wegens overwerktheid thuis, wat Enk toeschreef aan het bestuurswerk en vergaderen tot diep in de nacht, dat zijn ondergeschikte verrichtte voor de moderne arbeidersbeweging.

Hegeraat was een stuwende kracht bij de heroprichting van de Nijmeegse SDAP-afdeling in 1901, waarvan hij secretaris werd. Bovendien wist hij uit een zanggraag wandel- en natuurstudieclubje het langgewenste strijdkoor De Stem des Volks met meteen al ruim negentig leden te kweken, dat hij ook nog zelf dirigeerde. Op zijn bezieling heeft in Nijmegen de spoorwegstaking van 1903 gedreven. Door zijn aansporingen en leiding werd een voortijdig 'inzakken' van de staking voorkomen. In de toen nog zeer katholieke stad, waar men hem als afvallige toch al met argwaan bekeek, werd dit alles hem niet in dank afgenomen. Toen hij in 1906 ook nog afdelingsvoorzitter van de SDAP werd (overigens niet zonder interne weerstand, omdat hij de leden met opmerkingen over formele en procedurekwesties irriteerde) en bovendien het leerlingental van zijn school het ontslag van een onderwijzer wettigde, werd hij op wachtgeld gesteld. Een door de SDAP en de Nijmeegsche Bestuurdersbond (op zijn initiatief kort tevoren opgericht) georganiseerde protestmeeting kon niet bewerkstelligen dat Hegeraat in Nijmegen ooit nog voor de klas terugkeerde. Dat het gezin Hegeraat niet echt in armoe raakte, kwam alleen doordat Nijmeegse vrijmetselaren hem bijlesjes toespeelden en ruimbeurzig betaalden. In 1909 verhuisde het gezin naar Amsterdam.
(bron: www.iisg.nl)

Er hebben in Nederland diverse koren bestaan met dezelfde naam. Al die koren waren verbonden met het gedachtegoed van de arbeidersbeweging en richtten zich op het zingen van socialistische strijdliederen. In 1902 verenigden de koren zich in de Bond van Arbeiders-zangverenigingen in Nederland (BAZ). Vaak had "De Stem des Volks" ook een jeugdafdeling onder de naam "De Kleine Stem". Dit was ook het geval in Nijmegen, zie elders in deze collectie ook onder "Kinderkoor De Kleine Stem 1926".
Het Amsterdamse koor "Stem des Volks" hield in 2002 op te bestaan, na 105 jaar.
In Utrecht vierde de plaatselijke "Stem des Volks in 2006 nog zijn 75-jarig bestaan (oprichtingsdatum: 21 oktober 1931).

Elders op deze site staat een foto van het koor rond 1937-38.
Reactie 1:

Ries Adriaansen, 18-04-2020: In november 2021 gaat ons koor Stem des Volks Utrecht het 90-jarig bestaan vieren. De voorbereidingen zijn nu begonnen. In die voorbereidingen hebben we een relatie gelegd met De Volksstem te Groningen. En met de Stem des Volks Maastricht.
Voor zover wij weten nog de enig overgebleven soort koren uit de groep van Arbeiderszangvereniging in Nederland.

REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: