Molgoten in de Pontanusstraat en omgeving

Molgoten in de Pontanusstraat en omgeving

In de stadswijken die aan het eind van de 19de eeuw rondom de oude binnenstad verrezen, werd het regenwater van daken en dakgoten op een bijzondere manier afgevoerd. Het kwam via de regenpijp in de voortuin terecht, waar het via een open goot door de tuin richting de straat stroomde. Vervolgens liet het water door in het trottoir verzonken gietijzeren kokers en via een goot van klinkers de rijweg op.
In enkele straten in de 19de-eeuwse schil zijn deze zogeheten molgoten nog te zien, zoals in de Van Oldenbarneveltstraat en de Wilhelminasingel. In de Pontanusstraat is het afwateringssysteem het best bewaard gebleven.


molgoot van H.T. Wiegerink & Co IJzergieterij Nijmegen


molgoot van G.W. van Westrhenen IJzergieterij Nijmegen

Reactie 1:

Peter Houwen, 22-01-2009: De volgende correspondentie heb ik onlangs gevoerd met Eugène Jeurissen. Wellicht belangrijk genoeg om hier aandacht aan te besteden op Noviomagus.nl:

Eugène Jeurissen (...) Waar het om gaat is dat op dit moment in de Van Oldenbarneveltstraat de stoep en de parkeerhavens opnieuw worden bestraat. Bij deze werkzaamheden zijn op een gedeelte de gietijzeren hemelwaterafvoer, die in de stoep loopt, verwijderd. Hoogstwaarschijnlijk is de Van Oldenbarneveltstraat de enig straat die dit straatmeubilair nog heeft. 
Vervolgens heb ik contact opgenomen met de wijkbeheerder van Bottendaal, die verantwoordelijk is. Plus nog enkele mails naar de gemeente gestuurd om erop te wijzen dat dit in principe monumentaal goed is. Vervolgens is deze praktijk ook teruggedraaid en is mij verzekerd dat het verwijderde terug zal komen. Inmiddels heb ik wel gezien dat één en ander ook vernield is dus dat terugkomen moet nog bezien worden.
Vervolgens heeft de stratenmaker gekozen voor een oplossing waarbij de trottoirband doorloopt en de gietijzeren afvoer vóór de band afgeslepen wordt waardoor de oorspronkelijke toestand min of meer geweld wordt aangedaan. Dit heb ik de wijkbeheerder ook meegedeeld en gezegd dat ik met deze oplossing niet gelukkig zou zijn en me ook afvraag of dit in het kader van de gemeentelijke monumentenbeleid wenselijk is. 
Als deze praktijk wordt voortgezet betekent dit dat één van de afvoeren waarop aan het uiteinde de naam van de fabriek (Wiegerink uit Nijmegen) afgeslepen zal worden.
Om een lang verhaal toch nog kort te houden: ik zoek wegen hoe één en ander toch nog voor het nageslacht in oorspronkelijke staat behouden kan blijven. Misschien dat u weet welke instantie ik op bovenstaande kan attenderen opdat een adequate actie kan volgen.
(...)

Peter Houwen (...) Wiegerink is hoogstwaarschijnlijk de scheepswerf bij het Hollands Duits gemaal in de Ooijpolder. Daar komen ook die bagger-emmers bij het poortwachtershuisje vandaan.
Ik zal me in de gietijzeren hemelwaterafvoeren verdiepen. Ik zal in elk geval de Historische Vereniging Numaga informeren. Morgen heb ik geen tijd, maar dinsdag zal ik in de Oldenbarneveltstraat gaan kijken. Bij welk huisnummer ligt de beschadigde afvoer?
U hoort/leest nog van mij.
Het zou doodjammer zijn als er weer zo'n karakteristiek detail zou verdwijnen. (...)

Eugène Jeurissen (...) Wat de vernielde stukken betreft. De eerste werkzaamheden hebben plaatsgevonden en zijn afgerond, behoudens de terugplaatsing van de weggehaalde stukken, op het stuk stationsplein tot de Vondelstraat aan de kant van de Paraplufabriek oftewel t.o. nr.34. De werkzaamheden zullen komende week weer starten en verdergaan aan die zijde richting de Graafseweg waar ook nog enkele stukken liggen.
Wat de reeds weggehaalde exemplaren betreft. Ik schat in dat het een stuk of zeven zullen zijn maar om het zeker te weten zou ik bij daglicht moeten kijken omdat de inkepingen in de perceelscheiding nog zichtbaar zijn.

In geval van eventueel te nemen actie is het goed om er nogmaals op te wijzen dat de wijkbeheerder op de hoogte is gebracht en die ook actie heeft ondernomen. Of de monumentenambtenaren hiervan weet hebben kan ik niet inschatten. Ik heb enkele ambtenaren direct gemaild maar ik kan dus niet inschatten of die er überhaupt iets mee te maken hebben (afdeling Bouw en Wonen).
Waar het zich verder op moet richten is dat er terugplaatsing plaatsvindt en dat er een acceptabele oplossing gevonden wordt voor de doorvoer van de afvoer door de trottoirband. (...)

Peter Houwen (...) ik heb wat foto's gemaakt, die hangen hieraan. Het zijn twee foto's van het gietijzeren werk. Dan een afdruk uit een adresboekje en nog een uit de Gelderlander.
Ik kan zo vlug niet zien wat de precieze data zijn, maar het Gelderlander artikel is uit 1895.

Wat ik al dacht, klopt. De ijzergieterij van Wiegerink was gevestigd in de Ooijpolder, schuin tegenover het Hollands-Duits gemaal. De normale aanduiding was "De Ooij". Het gebouw is er nog steeds, met Huybers op het pannendak.

Als u het voor elkaar kunt krijgen om de goten bij nummer 6 te redden, dan is er in elk geval één die het overleeft. De enige goot, schuin tegenover nr 34, die daar nog ligt, is beschadigd. (...)

terug


REAGEER:

Uw aanvullingen of opmerkingen zijn welkom!
Met dit formulier kunt u (nog) geen foto's versturen. Gebruik daarvoor uw e-mailprogramma.
Opmaak kan wel, bv <b>Vet</b> of <i>cursief</i> geeft Vet of cursief.
 
 Uw naam: en mailadres: